- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 5
- بخش اوّل: کلیّات 5
- _ تعریف معلم 6
- اشاره 6
- فصل اوّل: سیمای معلّم در قرآن 6
- _ هُنر معلمی 7
- معلم اوّل و نخستین درس 9
- معلمی؛ هدف بعثت انبیا 10
- ارزش معلمی 12
- ویژگی های معلم در قرآن 13
- 1 _ دعوت به توحید؛ نخستین آموزه 13
- اشاره 13
- 2 _ مِهر و محبت؛ نخستین گام 14
- 3 _ گذشت 15
- 4 _ سعه صدر 16
- 5 _ فروتنی 17
- داستانی زیبا از رابطه شاگرد و معلم 19
- 1. اجازه گرفتن از استاد برای شاگردی: 20
- 3. بزرگداشت مقام علمی استاد 20
- اشاره 20
- 2. پذیرش شاگردی استاد بدون قید و شرط 20
- احترام و فروتنی شاگرد 20
- 4. بالا بردن منزلت استاد با سپردن وعده 21
- 1. حفظ کرامت شاگرد 22
- اشاره 22
- احترام و فروتنی استاد 22
- 2. مجبور نکردن شاگرد به پیروی 23
- فصل دوّم: معلم از دیدگاه معصومان علیهم السلام 25
- اشاره 25
- اشاره 25
- آثار معنوی معلمی 25
- 1. همراهی اهل بیت علیهم السلام 25
- 3. ستایش موجودات جهان 26
- 2. رهایی از عذاب الهی 26
- 5 . علم آموزی؛ نوعی صدقه 27
- 4. فزونی دانش 27
- نقش معلم 28
- 1. تلفیق علم و عمل 29
- _ عوامل تأثیرگذار در موفقیت معلّم 29
- اشاره 29
- 2. بیان شیوا و رسا 30
- 3. آگاه به زمان بودن 31
- 4. شناخت تفاوت های فردی 32
- 5. پرهیز از اجبار و تنبیه بدنی 33
- سیره عملی معصومان علیهم السلام 34
- بهره گیری از روش های عملی در آموزش 35
- گشاده رویی معلم 36
- شناخت استعداد شاگرد1 36
- پرهیز از جدال 37
- حقوق معلم1 37
- حق شناسی از معلم 38
- بزرگداشت شاگرد 38
- هماهنگی گفتار و رفتار 38
- ایجاد شور و علاقه به درس خواندن 39
- مدارا با معلم 39
- اشاره 41
- فصل سوّم: وظایف متقابل معلم با شاگردان و همکاران 41
- اشاره 42
- 1. آموزش و یادگیری برای خدا 42
- 2. خودداری از جدال 42
- وظیفه مشترک معلم و شاگرد 42
- 3. آمادگی قبلی برای درس 43
- 4. فروتنی 44
- اشاره 45
- 1. نگرش مثبت و شناخت جایگاه معلم 45
- وظایف شاگرد نسبت به معلم 45
- 2. پرهیز از پرسش های نابه جا و پیش دستی در پاسخ 46
- 3. احترام به معلم 46
- وظایف معلم نسبت به شاگرد 47
- وظایف معلم در رابطه با مدرسه و همکاران 49
- اشاره 50
- فصل چهارم: جایگاه معلم و نقش سازنده او در آموزش و پرورش 50
- جایگاه معلم 50
- اشاره 50
- 2. نقش پرورشی 51
- 1. نقش آموزشی 51
- 3. نقش الگویی 52
- 4. نقش دانش پژوهی 52
- 5. نقش مشاوره 53
- 7. نقش فرهنگی 54
- 6. اصلاح گری 54
- مرتضی مطهری؛ شهید علم و عمل 56
- اشاره 56
- اشاره 56
- فصل پنجم: معلمان اُسوه 56
- 2. مزاح با شاگرد1 57
- 3. تواضع و فروتنی 57
- 1. مطالعه پیش از تدریس1 57
- 5. احترام به شاگرد 58
- جبار عسگرزاده (باغچه بان) بنیان گذار آموزش ناشنوایان در ایران 58
- 4. مدارا با شاگرد 58
- محمدعلی رجایی؛ نخستین رییس جمهور معلم ایران 61
- اشاره 61
- 1. عیادت از دانش آموز خبرچین ساواکی 61
- 3. مدال معلم 62
- 4. تدریس بدون دانش آموز 62
- 2. درس بزرگواری 62
- قاسم علی فرهمند؛ معلم عاشق 63
- 5. نمره ارفاقی ممنوع 63
- سیدحسین نیّرزاده؛ مبتکر آموزش شاد الفبا1 64
- دکتر محمد خزائلی؛ معلم روشن دل، حافظ قرآن، مؤسس مدارس شبانه1 67
- اشاره 67
- خواستن، توانستن است 67
- حسن امیدزاده؛ معلم فداکار1 69
- اشاره 71
- وضعیت آموزش معلمان حین خدمت1 71
- اشاره 71
- فصل ششم: وضعیت معلمان در ایران و دیگر کشورهای جهان 71
- یک. ژاپن 71
- دو. استرالیا 72
- آموزش 72
- اشاره 72
- وضعیت کاری معلمان1 73
- اشاره 73
- سه. آمریکا 73
- تربیت معلم1 73
- وضعیت عمومی معلمان1 74
- اشاره 74
- چهار. کره شمالی 74
- پنج. آلمان 75
- اشاره 75
- وضعیت عمومی1 75
- تربیت معلم1 76
- اشاره 76
- شش. مالزی 76
- اشاره 77
- 1 _ وضعیت معلمان ابتدایی 77
- مقایسه وضعیت معلمان در کشورهای پیشرفته1 77
- 2 _ معلمان راهنمایی 79
- 3 _ دبیران دبیرستان ها 81
- وضعیت عمومی معلمان در ایران 84
- نتیجه 84
- تأمین و تربیت معلمان 84
- درجه های تحصیلی معلمان1 85
- ساعت های کاری1 85
- حقوق و مزایای معلمان1 86
- فصل هفتم: آسیب شناسی حرفه معلمی 88
- 1 _ بی انگیزگی 88
- اشاره 88
- 2 _ نداشتن تخصص 89
- 3 _ عدم شناخت جایگاه و منزلت خود 90
- 4 _ توقع احترام بی جا 91
- 5 _ گسست میان معلم و شاگرد1 92
- 7 _ مشکلات معیشتی 93
- 6 _ پذیرش نیروهای آزاد 93
- 8 _ بازتاب نامناسب مشکلات معلمان از طریق رسانه ها 94
- 9 _ بزرگداشت های ظاهری 96
- 10 _ فرار مغزها 96
- اشاره 98
- فصل هشتم: راه کارهای ارتقای منزلت اجتماعی معلمان 98
- 1 _ جذب بهترین ها 98
- 2 _ بازنگری در اهداف و تقویت مراکز تربیت معلم 99
- 3 _ بهره گیری از الگوهای موفق جهانی 99
- 5 _ بهره گیری از دیدگاه های برنامه ریزان و کارشناسان دلسوز و با تجربه1 100
- 4 _ همگامی با پیشرفت های روز 100
- 6 _ ارتقای سطح علمی 101
- 7 _ فراهم کردن زمینه انتشار دیدگاه ها و آثار فکری و علمی 101
- 8 _ تخصصی کردن حرفه معلمی 102
- بخش دوّم: برگزیده ادب فارسی 103
- اشاره 103
- اشعار 104
- اشاره 104
- صدای پای خورشید1 104
- سرمشق آب1 104
- مقام معلم1 105
- دست توانای معلّم1 105
- سرور معلّم1 106
- اشک شوق1 107
- مقام معلم1 108
- کُن اشارات1 108
- یک شاخه گُل دعا1 110
- متون ادبی 110
- اشاره 110
- آرام تر از دریا1 110
- مقام معلم 111
- آهنگ قدم هایت1 112
- قطره دریاست اگر با دریاست1 112
- اشاره 113
- حکایات خواندنی 113
- برتری حق معلم بر پدر1 113
- طبایع مختلف1 113
- حقوق معلم1 114
- نقش معلّم در شکوفایی شاگرد1 115
- فروتنی معلم1 115
- اشاره 116
- اشک حسرت معلم1 116
- عیادت شاگرد1 116
- سخنان بزرگان 116
- معلمی در کلام امام خمینی رحمه الله 116
- معلم در سخنان مقام معظم رهبری 118
- معلم در کلام شهید رجایی1 119
- معلّم در کلام استاد مطهری1 119
- بخش سوّم: همراه با برنامه سازان 120
- اشاره 120
- اشاره 121
- پیشنهادهای کلی 121
- 1 _ ایجاد انگیزه 121
- 4 _ ترغیب خانواده ها برای همکاری و هم فکری بیشتر با معلمان 122
- 2 _ رابط میان معلمان، مردم و مسوولان 122
- 3 _ اطلاع رسانی در مورد شیوه های جدید آموزشی 122
- پیشنهادهای برنامه ای 123
- پرسش های مسابقه ای 125
- پرسش های مردمی 126
- پرسش های کارشناسی 127
- پیام های مجری 127
- معرفی کتاب 131
- کتاب نامه 132
ص:41
خداوند بخشش و انفاق می کند. خداوند این عمل خیر او را به عنوان صدقه برای او منظور می کند.
تو بندگی، چو گدایان به شرط مزد مکن
که خواجه خود روش بنده پروری داند.(1)
نقش معلم
نقش معلم
معلم با فطرت های پاک و بی آلایش نوجوانان و جوانان سر و کار دارد؛ فطرت های پاک و زلالی که آماده پذیرش هر نقشی هستند. یک معلم با ایمان و هنرمند، می تواند نقش های زیبایی بر لوح سفید دل های شاگردانش بر جای گذارد. او می تواند گل پونه های عاطفه، محبت، فداکاری و امید به آینده ای روشن را در دل نوجوانان و نو نهالان برویاند و خارهای کینه، نفرت و حسد را در وجود آنان بخشکاند. امام علی علیه السلام می فرماید:
دل جوان هم چون زمین خالی است که آن چه در آن پاشیده شود، می پذیرد.(2)
یزید پسری داشت که معلم شایسته و ارزش مندی به نام «عمر القصوص» که از دوست داران امام علی علیه السلام بود، او را آموزش می داد. این معلم شایسته، آموزه های ایمانی اسلام رابه فرزند یزید (معاویه دوّم) آموخت و تمام وجود او را از پرتو فروزان آموزه های قرآنی روشن نمود. در اثر این تربیت درست، او پس از مرگ پدرش که به خلافت رسید، به منبر رفت و از جنایت جد و پدرش پرده برداشت و پس از آن، مقام خلافت را کنار گذاشت. سپس بنی امیه که سرچشمه این تحول را در معلم او می دانستند، او را گرفتند و زنده،او را در گور کردند».
1- دیوان حافظ.
2- نهج البلاغه فیض الاسلام نامه 31.