- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- بخش اوّل: کلیّات 5
- اشاره 5
- _ تعریف معلم 6
- فصل اوّل: سیمای معلّم در قرآن 6
- اشاره 6
- _ هُنر معلمی 7
- معلم اوّل و نخستین درس 9
- معلمی؛ هدف بعثت انبیا 10
- ارزش معلمی 12
- 1 _ دعوت به توحید؛ نخستین آموزه 13
- اشاره 13
- ویژگی های معلم در قرآن 13
- 2 _ مِهر و محبت؛ نخستین گام 14
- 3 _ گذشت 15
- 4 _ سعه صدر 16
- 5 _ فروتنی 17
- داستانی زیبا از رابطه شاگرد و معلم 19
- احترام و فروتنی شاگرد 20
- اشاره 20
- 2. پذیرش شاگردی استاد بدون قید و شرط 20
- 3. بزرگداشت مقام علمی استاد 20
- 1. اجازه گرفتن از استاد برای شاگردی: 20
- 4. بالا بردن منزلت استاد با سپردن وعده 21
- اشاره 22
- احترام و فروتنی استاد 22
- 1. حفظ کرامت شاگرد 22
- 2. مجبور نکردن شاگرد به پیروی 23
- 1. همراهی اهل بیت علیهم السلام 25
- آثار معنوی معلمی 25
- اشاره 25
- اشاره 25
- فصل دوّم: معلم از دیدگاه معصومان علیهم السلام 25
- 2. رهایی از عذاب الهی 26
- 3. ستایش موجودات جهان 26
- 4. فزونی دانش 27
- 5 . علم آموزی؛ نوعی صدقه 27
- نقش معلم 28
- _ عوامل تأثیرگذار در موفقیت معلّم 29
- 1. تلفیق علم و عمل 29
- اشاره 29
- 2. بیان شیوا و رسا 30
- 3. آگاه به زمان بودن 31
- 4. شناخت تفاوت های فردی 32
- 5. پرهیز از اجبار و تنبیه بدنی 33
- سیره عملی معصومان علیهم السلام 34
- بهره گیری از روش های عملی در آموزش 35
- گشاده رویی معلم 36
- شناخت استعداد شاگرد1 36
- پرهیز از جدال 37
- حقوق معلم1 37
- هماهنگی گفتار و رفتار 38
- بزرگداشت شاگرد 38
- حق شناسی از معلم 38
- مدارا با معلم 39
- ایجاد شور و علاقه به درس خواندن 39
- اشاره 41
- فصل سوّم: وظایف متقابل معلم با شاگردان و همکاران 41
- 1. آموزش و یادگیری برای خدا 42
- 2. خودداری از جدال 42
- اشاره 42
- وظیفه مشترک معلم و شاگرد 42
- 3. آمادگی قبلی برای درس 43
- 4. فروتنی 44
- وظایف شاگرد نسبت به معلم 45
- 1. نگرش مثبت و شناخت جایگاه معلم 45
- اشاره 45
- 3. احترام به معلم 46
- 2. پرهیز از پرسش های نابه جا و پیش دستی در پاسخ 46
- وظایف معلم نسبت به شاگرد 47
- وظایف معلم در رابطه با مدرسه و همکاران 49
- اشاره 50
- فصل چهارم: جایگاه معلم و نقش سازنده او در آموزش و پرورش 50
- اشاره 50
- جایگاه معلم 50
- 1. نقش آموزشی 51
- 2. نقش پرورشی 51
- 4. نقش دانش پژوهی 52
- 3. نقش الگویی 52
- 5. نقش مشاوره 53
- 7. نقش فرهنگی 54
- 6. اصلاح گری 54
- اشاره 56
- فصل پنجم: معلمان اُسوه 56
- اشاره 56
- مرتضی مطهری؛ شهید علم و عمل 56
- 2. مزاح با شاگرد1 57
- 3. تواضع و فروتنی 57
- 1. مطالعه پیش از تدریس1 57
- 4. مدارا با شاگرد 58
- جبار عسگرزاده (باغچه بان) بنیان گذار آموزش ناشنوایان در ایران 58
- 5. احترام به شاگرد 58
- محمدعلی رجایی؛ نخستین رییس جمهور معلم ایران 61
- 1. عیادت از دانش آموز خبرچین ساواکی 61
- اشاره 61
- 2. درس بزرگواری 62
- 4. تدریس بدون دانش آموز 62
- 3. مدال معلم 62
- قاسم علی فرهمند؛ معلم عاشق 63
- 5. نمره ارفاقی ممنوع 63
- سیدحسین نیّرزاده؛ مبتکر آموزش شاد الفبا1 64
- خواستن، توانستن است 67
- اشاره 67
- دکتر محمد خزائلی؛ معلم روشن دل، حافظ قرآن، مؤسس مدارس شبانه1 67
- حسن امیدزاده؛ معلم فداکار1 69
- اشاره 71
- وضعیت آموزش معلمان حین خدمت1 71
- اشاره 71
- فصل ششم: وضعیت معلمان در ایران و دیگر کشورهای جهان 71
- یک. ژاپن 71
- آموزش 72
- دو. استرالیا 72
- اشاره 72
- سه. آمریکا 73
- اشاره 73
- وضعیت کاری معلمان1 73
- تربیت معلم1 73
- وضعیت عمومی معلمان1 74
- چهار. کره شمالی 74
- اشاره 74
- پنج. آلمان 75
- وضعیت عمومی1 75
- اشاره 75
- تربیت معلم1 76
- شش. مالزی 76
- اشاره 76
- مقایسه وضعیت معلمان در کشورهای پیشرفته1 77
- 1 _ وضعیت معلمان ابتدایی 77
- اشاره 77
- 2 _ معلمان راهنمایی 79
- 3 _ دبیران دبیرستان ها 81
- نتیجه 84
- تأمین و تربیت معلمان 84
- وضعیت عمومی معلمان در ایران 84
- درجه های تحصیلی معلمان1 85
- ساعت های کاری1 85
- حقوق و مزایای معلمان1 86
- فصل هفتم: آسیب شناسی حرفه معلمی 88
- 1 _ بی انگیزگی 88
- اشاره 88
- 2 _ نداشتن تخصص 89
- 3 _ عدم شناخت جایگاه و منزلت خود 90
- 4 _ توقع احترام بی جا 91
- 5 _ گسست میان معلم و شاگرد1 92
- 6 _ پذیرش نیروهای آزاد 93
- 7 _ مشکلات معیشتی 93
- 8 _ بازتاب نامناسب مشکلات معلمان از طریق رسانه ها 94
- 9 _ بزرگداشت های ظاهری 96
- 10 _ فرار مغزها 96
- فصل هشتم: راه کارهای ارتقای منزلت اجتماعی معلمان 98
- 1 _ جذب بهترین ها 98
- اشاره 98
- 3 _ بهره گیری از الگوهای موفق جهانی 99
- 2 _ بازنگری در اهداف و تقویت مراکز تربیت معلم 99
- 5 _ بهره گیری از دیدگاه های برنامه ریزان و کارشناسان دلسوز و با تجربه1 100
- 4 _ همگامی با پیشرفت های روز 100
- 6 _ ارتقای سطح علمی 101
- 7 _ فراهم کردن زمینه انتشار دیدگاه ها و آثار فکری و علمی 101
- 8 _ تخصصی کردن حرفه معلمی 102
- بخش دوّم: برگزیده ادب فارسی 103
- اشاره 103
- سرمشق آب1 104
- اشاره 104
- اشعار 104
- صدای پای خورشید1 104
- دست توانای معلّم1 105
- مقام معلم1 105
- سرور معلّم1 106
- اشک شوق1 107
- کُن اشارات1 108
- مقام معلم1 108
- آرام تر از دریا1 110
- متون ادبی 110
- اشاره 110
- یک شاخه گُل دعا1 110
- مقام معلم 111
- آهنگ قدم هایت1 112
- قطره دریاست اگر با دریاست1 112
- طبایع مختلف1 113
- اشاره 113
- حکایات خواندنی 113
- برتری حق معلم بر پدر1 113
- حقوق معلم1 114
- فروتنی معلم1 115
- نقش معلّم در شکوفایی شاگرد1 115
- عیادت شاگرد1 116
- اشاره 116
- معلمی در کلام امام خمینی رحمه الله 116
- اشک حسرت معلم1 116
- سخنان بزرگان 116
- معلم در سخنان مقام معظم رهبری 118
- معلم در کلام شهید رجایی1 119
- معلّم در کلام استاد مطهری1 119
- اشاره 120
- بخش سوّم: همراه با برنامه سازان 120
- اشاره 121
- پیشنهادهای کلی 121
- 1 _ ایجاد انگیزه 121
- 4 _ ترغیب خانواده ها برای همکاری و هم فکری بیشتر با معلمان 122
- 2 _ رابط میان معلمان، مردم و مسوولان 122
- 3 _ اطلاع رسانی در مورد شیوه های جدید آموزشی 122
- پیشنهادهای برنامه ای 123
- پرسش های مسابقه ای 125
- پرسش های مردمی 126
- پرسش های کارشناسی 127
- پیام های مجری 127
- معرفی کتاب 131
- کتاب نامه 132
ص:47
کردن پدر برای کودک، بزرگ ترین مجازات روحی و معنوی است. البته اگر قهر کردن ادامه یابد، سبب شکست روحی کودک می شود، لذا فورا سفارش می کند که جدایی نباید طول بکشد. پس معلم نباید با بهره گیری از روش های استبدادی مانند زور، تهدید و ترساندن، دانش آموزان را به آموختن وادار نماید. چه بسا برخی از تنبیه ها دانش آموز را از درس و مدرسه و کتاب بیزار می کند. شاگردی می گوید: روزی در کلاس در حالی که دبیر علوم سرگرم کشیدن تصویری روی تابلو بود، یکی از شاگردان صدایی غیر عادی در آورد؛ به گونه ای که همه کلاس خندیدند. معلم جلو آمد و دو سیلی محکم به منِ بی گناه زد و از کلاس بیرونم کرد. پس از آن، از هر چه گیاه، حیوان، انسان و علوم تجربی بی زار شدم و دیدنشان آن قدر برایم آزار دهنده شد که دیگر هیچ کتاب علوم تجربی را باز نکردم.(1)
معلم خوب می داند که در میدان آموزش و پرورش تنبیه به معنای آگاه کردن و هوشیار ساختن به کار می رود. پس نباید آدم خواب آلود را با زور و کتک بیدار کرد.
به کارگیری زور، آن هم برای معلم که به زیور علم و دانش آراسته است و باید سنجیده و عاقلانه گل های طراوت، دوستی و لطف را به انسان ها هدیه نماید، کار شایسته ای نیست.
سیره عملی معصومان علیهم السلام
سیره عملی معصومان علیهم السلام
رسول گرامی اسلام و امامان معصوم علیه السلام ، معلمان واقعی بشر هستند. آنان درس فضیلت و پرهیزکاری را به مردم می آموختند و با جاذبه ای که داشتند، مشتاقان به نور، پروانه وار به گِرد شمع وجودشان جمع می شدند و به آن چه می گفتند، ایمان پیدا کرده صادقانه عمل می کردند. هر چند، بیشتر این
1- کیهان علمی، سال سوم، شماره 9، ص 37.