مشعل هدایت صفحه 48

ص:61

این گونه بیان می کند:

امّا حق کسانی که به شنیدن کلام تو نشسته اند این است که بدانی خداوند تو را سرپرست و حافظ حقوق آنان قرار داده است و تکلیف تو آن است که آنان را به بیشترین بهره ممکن برسانی؛ با دانش آموز به خوش خویی و نرمی رفتار کنی؛ این مسوولیت را به خوبی انجام دهی و نیازهای معنوی آنان را برآورده سازی؛ نسبت به آنان خیرخواه و نصیحت گر باشی. همان گونه که یک سرپرست به امور کسانی که تحت تربیت و حمایتش هستند، رسیدگی می کند.

باید صبر و تحمل داشته باشی و حساب گری کنی! همانند کسی که اگر تهی دستی را می بیند، به اندازه نیازش به او می بخشد؛ در این صورت است که واقعا راهنما و رهبر شایسته ای برای او هستی. در غیر این صورت، نسبت به آفرینش او ظلم کرده ای.(1)

بر اساس این حدیث، معلمان در برابر فرزندان جامعه که به امانت به دست آنها سپرده شده اند، رسالت سنگینی را بر دوش دارند. وظیفه آنان تنها این نیست که مطالب علمی را در اذهان دانش آموزان انباشته کنند، بلکه باید آنان را مانند فرزندان خویش بپندارند و در تربیت و تهذیب اخلاقی آنان بیشترین تلاش را داشته باشند و بکوشند ملکات اخلاقی را در وجود آنان تقویت کرده، نهادینه سازند.

«گیلبرهایت» در مقایسه ای که میان وظیفه پزشکان و معلمان دارد، وظیفه معلمان را مهم تر و سنگین تر از پزشکان می داند و می گوید:

وقتی مردم ببینند که پزشک وظیفه واجب خود را انجام نمی دهد، به آسانی از او روی می گردانند؛ امّا کودکان خردسال و [دانش آموزان] چگونه می توانند از معلم خود روی گردانده به آموزگار دیگری روی بیاورند. از همین جاست که مسوولیت آموزگاران در برابر وجدانشان و در برابر ملّت