مشعل هدایت صفحه 8

ص:21

بخوان به نام پروردگارت که جهانیان را آفرید. انسان را از خون بسته سرشت بخوان! و پروردگارت کریمترین است همان که آموخت با قلم، آموخت به انسان آنچه را که نمی دانست.

در این آیات خداوند، خود را «معلم» می خواند و جالب این که معلم بودن خود را بعد از آفرینش پیچیده ترین و بهترین شاه کار خلقت، یعنی انسان آورده است.

مقام معلم بودن خدا، بعد از آفرینش قرار دارد. نوع انسانی را که هیچ نمی دانست، به وسیله قلم آموزش داد که این از اوج خلاقیت و هنر شگفت خداوند در امر آفرینش حکایت دارد:

چو قاف قدرتش دَم بر قلم زد

هزاران نقش بر لوح عدم زد(1)

از این رو، می توان گفت که هنر شگفت معلمی از آن خداوند عالم است. شهید ثانی رحمه الله درباره هنر معلمی خداوند می فرماید:

خداوند از آن جهت به وصف [اکرمیت] و نامحدود بودن کرامتش، توصیف شد که علم و دانش را به بشر ارزانی داشته است. اگر هرمزیّت دیگری، جز علم و دانش، معیار فضیلت به شمار می رفت، شایسته بود همان مزیّت با وصف [اکرمیت] در ضمن این آیات همراه و هم پا گردد و آن مزیّت به عنوان معیار کرامت نامحدود خ_داون_د به شم_ار آید. کرامت الهی در این آیات با تعبیر «الاکرام» بیان شده است. چنین تعبیری می فهماند که عالی ترین نوع کرامت پروردگار نسبت به انسان با والاترین مقام و جایگاه او، یعنی علم و دانش هم طراز است.(2)