- ترک خصله موجوده بخصله موعوده 2
- اشاره 2
- [مقدمه مؤلف] 2
- جلد 1 2
- خصله من الجور 3
- خصله من حب الدین 3
- خصله بخصله 3
- خصله واحده بخمس خصال 3
- خصله منجیه 4
- ما جمع شی ء إلی شی ء أفضل من خصله إلی خصله 4
- خصله هی أفضل الدین 4
- أعلم الناس من جمع خصله إلی خصله 5
- یثاب الناس أو یعاقبون بخصله 5
- حقیقه السعاده واحده و حقیقه الشقاء واحده 5
- خصله فیها شرف الدنیا و الآخره 5
- شرف المؤمن فی خصله و عزه فی خصله 6
- خصله هی أفضل الجهاد 6
- أشد الأشیاء خصله لا تتقی إلا بترک خصله 6
- مفتاح کل شر خصله 7
- خصله من العدل 7
- ثمره المعروف خصله 8
- أدنی حق المؤمن علی أخیه خصله 8
- التقرب إلی الله عز و جل بخصله 8
- خصله من فعلها رضی بها حکما 8
- ما بلا الله العباد بشی ء أشد علیهم من خصله 8
- خصله تذهب ببهاء المؤمن 9
- مضمون لمن عمل خصله أن لا یفتقر 9
- بر لیس فوقه بر و عقوق لیس فوقه عقوق 9
- خصله تثبت الإیمان فی العبد و خصله تخرجه منه 9
- مروءه أهل البیت علیهم السّلام خصله 10
- خصله مکروهه للرجل السری 10
- خصله من المروءه 10
- خصله یحبها الله و خصله یبغضها عز و جل 10
- خصله من احتملها لم یشکر النعمه 11
- من لم تغضبه خصله لم یشکر خصله 11
- خصله من التواضع 11
- خصله کادت أن تکون کفرا و خصله کادت أن تغلب القدر 11
- کل ذنب یکفره القتل فی سبیل الله عز و جل إلا خصله فإنها لا یکفرها إلا إحدی ثلاث خصال 12
- خصله أهلکت القرون الأولی 12
- إن الله تبارک و تعالی أهدی إلی محمد صلّی الله علیه و آله و إلی أمته هدیه لم یهدها إلی أحد من الأمم 12
- من أحب أن یکثر خیر بیته فلیفعل خصله عند حضور طعامه 13
- إن الله تبارک و تعالی إذا أحب عبدا نظر إلیه فإذا نظر إلیه أتحفه من ثلاثه بواحده 13
- القیامه عرس المتقین 13
- خصله من أجلها لا یحب الموت 13
- ما شی ء أحق بطول السجن من اللسان 14
- شرار الناس الذین یکرمون مخافه خصله فیهم 14
- خصله تشبه ضدها 14
- خصله هی الزهد فی الدنیا و خصله هی شکر کل نعمه 14
- من أطال أمله ساء عمله 15
- خصله من فعلها آمنه الله عز و جل من فزع یوم القیامه 15
- لا یزال الرجل المسلم یکتب محسنا ما دام ساکتا 15
- رأس العقل خصله 15
- أورع الناس و أعبد الناس و أزهد الناس و أشد الناس اجتهادا 16
- الوصیه بخصله 16
- کفی بالندم توبه 16
- من أصاب من الدنیا فوق قوته 16
- خصله نافیه و خصله مثبته 17
- خصله ثقلت علی أهل الدنیا و خصله خفت علیهم 17
- خصله تورث الباسور 18
- إذا أحب الله عز و جل عبدا ابتلاه بعظیم البلاء 18
- خصله تنفع فی أربعه أشیاء 18
- لا حسب إلا بخصله و لا کرم إلا بخصله و لا عمل إلا بخصله و لا عباده إلا بخصله 18
- من بدأ بالکلام قبل السلام فلا تجیبوه 19
- خصله من فعلها أو فعلت له برئ من دین محمد صلّی الله علیه و آله 19
- ما طهرت کف فیها خاتم من حدید 19
- ما بقی من أمثال الأنبیاء إلا کلمه 20
- الصبر علی أعداء النعم 20
- إذا أراد الله تبارک و تعالی بعبد خیرا عجل عقوبته فی الدنیا و إذا أراد به سوءا أخر عقوبته 20
- خلق النبی صلّی الله علیه و آله و علی بن أبی طالب علیهما السّلام من شجره واحده 21
- شکر کل نعمه خصله 21
- الدین هو الحب 21
- المؤمن إذا صافح المؤمن تفرقا عن غیر ذنب 21
- تسعه أعشار الدین فی خصله 22
- ما خلق الله عز و جل شیئا أقر للعین من خصله 22
- خصله تحیی القلوب 22
- خصله فیها حیاه لأمر حجج الله عز و جل 22
- خصله تزید فی الرزق 23
- من رضی القضاء و من سخطه 23
- خصله لا یتحبب بها حمر النعم 23
- خصله تورث النفاق و تعقب الفقر 24
- خصله من الذنوب التی لا تغفر 24
- أول ما یتحف به المؤمن خصله 24
- یغفر لعبد یوم القیامه لیست له حسنه بخصله 24
- خصله من فعلها استوجب رحمه الله عز و جل 25
- خصله من فعلها کثر خیر بیته 25
- ما أقبح بالرجل أن یدخل الجنه و هو مهتوک الستر 25
- رأس کل خطیئه خصله 25
- المؤمن مشغول عن خصله 26
- ما محق الإیمان محق خصله شی ء 26
- فی من ظهرت صحته علی سقمه فیعالج بشی ء فمات 26
- سعد امرؤ لم یمت حتی یری خلفه من بعده 26
- المؤمن أعظم حرمه من الکعبه 27
- الهدیه تذهب بالضغائن 27
- طوبی لعبد نومه 27
- حسب المؤمن من الله نصره أن یری عدوه یعمل بمعاصی الله عز و جل 27
- توضأ رسول الله صلّی الله علیه و آله مره مره 28
- عرفاء أهل الجنه صنف 28
- خصله تدع الرجل فقیرا یوم القیامه 28
- ترک النبی صلّی الله علیه و آله دعوته لخصله 29
- أفضل العباده خصله و أفضل الدین خصله 29
- أحسن الحسن خصله 29
- أفضل ما أعطی المسلم خصله 30
- شی ء هو کثیر و فاعله قلیل 30
- خصله هی نصف الدین 30
- خلق النبی و علی بن أبی طالب علیهم السّلام من نور واحد 31
- صلاح العبد فی صلاح شی ء من جسده 31
- کان رسول الله صلّی الله علیه و آله یسلم تسلیمه واحده 32
- دخل الرجل الجنه بخصله 32
- من سره خصلتان فلیستعمل خصله 32
- قال النبی صلّی الله علیه و آله خلتان لا أحب أن یشارکنی فیهما أحد 33
- غریبتان فاحتملوهما 33
- معرفه التوحید بخصلتین 33
- خصلتان کثیر من الناس مفتون فیهما 34
- لا ینقض الوضوء إلا ما خرج من الطرفین 34
- نعمتان مکفورتان 34
- للکفر جناحان 35
- یؤمر بالمعروف رجلان 35
- ما عبد الله عز و جل بشی ء أفضل من الصمت و المشی إلی بیته 35
- قسم الله تبارک و تعالی أهل الأرض قسمین 36
- صنفان من هذه الأمه إذا صلحا صلحت الأمه و إذا فسدا فسدت الأمه 36
- ثواب من عال ابنتین أو أختین أو عمتین أو خالتین 37
- ما جاء فی ذی وجهین 37
- اتقوا الله فی الضعیفین 37
- لا یجد ریح الجنه رجلان 37
- الناس اثنان واحد أراح و آخر استراح 38
- خصلتان إحداهما تنسی الذنوب و الأخری تقسی القلوب 39
- الشغل بالعظیمتین 39
- الناس اثنان عالم و متعلم 39
- خصلتان أمان من الجذام 39
- لا یکون الرجل فقیها حتی یکون فیه خصلتان 40
- الدنیا کلمتان و درهمان 40
- لا خیر فی العیش إلا لرجلین 40
- العلم علمان 41
- لا خیر فی الدنیا إلا لأحد رجلین 41
- خصلتان عجیبتان أکل رزق الله و ادعاء الربوبیه دون الله عز و جل 41
- «خَصْمانِ اخْتَصَمُوا فِی رَبِّهِمْ» 42
- المرأه یکون لها زوجان من أهل الجنه لأیهما تکون فی الجنه 42
- الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر خلقان من خلق الله عز و جل 42
- کان أکثر عباده أبی ذر رحمه الله خصلتین 42
- الجواد علی وجهین 43
- الذهب و الفضه حجران ممسوخان 43
- الدینار و الدرهم مهلکان 43
- التعوذ من خصلتین 44
- للصائم فرحتان 44
- فی الشیعه خصلتان 44
- ما جاء فی التاجرین إذا صدقا و برا و إذا کذبا و خانا 45
- شیئان یروحان بخیر و یغدوان بخیر 45
- فی الجید دعوتان و فی الردی ء دعوتان 46
- من ناصح الله عز و جل أعطی خصلتین 46
- بیعان مکروهان 46
- خصلتان من کانتا فیه و إلا فاعزب ثم اعزب ثم اعزب 47
- من کان فیه خصلتان فهو مؤمن حقا 47
- أمران أیهما سبق إلی المطلقه المسترابه بانت به 47
- السنه سنتان 48
- لا تصلح الصنیعه إلا عند ذی خصلتین 48
- التقرب إلی الله عز و جل بخصلتین 48
- خصلتان ینفیان الفقر و یزیدان فی العمر و یدفعان عن فاعلهما سبعین میته سوء 48
- الإخوان صنفان 49
- الناس رجلان 49
- أمیران و لیسا بأمیرین 49
- خصلتان ذکرهما إبلیس لنوح علیه السّلام 50
- شیئان یفسد الناس بهما صلاتهم 50
- ما من خطوه أحب إلی الله عز و جل من خطوتین و ما من جرعه أحب إلی الله من جرعتین و ما من قطره أحب إلی الله عز و جل من قطرتین 50
- أخوف ما یخاف علی الناس خصلتان 51
- النهی عن خصلتین 52
- ماءان لم یجیبا نوحا لما دعا المیاه 52
- خصلتان من حقیقه الإیمان 53
- منهومان لا یشبعان 53
- الإیمان قول و عمل 53
- تجب النفقه علی العیال بین المکروهین 54
- المروءه مروءتان 54
- خصلتان من الجفاء 54
- خصلتان مجلبتان للرزق 54
- ما یلزم الوالدین من عقوق الولد 55
- قول النبی صلّی الله علیه و آله أنا ابن الذبیحین 55
- الحیاء علی وجهین 55
- خصلتان بخصلتین 55
- شیئان قائمان و شیئان جاریان و شیئان مختلفان و شیئان متباغضان 59
- قول الحق فی حالین 60
- القتل قتلان و القتال قتالان 60
- ثواب من حج حجتین 60
- تحفه الصائم شیئان 61
- کان لرسول الله صلّی الله علیه و آله خاتمان 61
- خصلتان من فعلهما أحبه الله عز و جل من السماء و أحبه الناس من الأرض 61
- تقوم الساعه عند ظهور علامتین 62
- خصلتان من فعلهما فهو سفله 62
- ذنبان أحدهما أشد من الآخر 62
- لا تحل الصدقه لبنی هاشم إلا فی وجهین 62
- رجلان لا تنالهما شفاعه النبی صلّی الله علیه و آله 63
- أکل الأشنان یورث خصلتین 63
- اتخاذ السعد فی الأسنان یورث خصلتین 63
- خلالان یهیجان عرق الجذام 63
- الدنیا و الآخره ککفتی المیزان 64
- السؤال عن الثقلین یوم القیامه 65
- مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیانِ بَیْنَهُما بَرْزَخٌ لا یَبْغِیانِ 65
- ترک النبی صلّی الله علیه و آله فی أمته أمرین 65
- اللیل و النهار مطیتان 67
- کان علی الحسن و الحسین علیهما السّلام تعویذان 67
- اثنان أهلکا الناس 68
- رجلان جعل الله عز و جل لکل واحد منهما جناحین یطیر بهما مع الملائکه فی الجنه 68
- صلاتان لم یترکهما رسول الله صلّی الله علیه و آله 69
- حرم الحریص خصلتین و لزمته خصلتان 69
- قول أمیر المؤمنین علیه السّلام: قطع ظهری رجلان 69
- معاداه الرجال لا یخلو صاحبها من خصلتین 72
- صنفان لا نصیب لهما فی الإسلام 72
- یهرم ابن آدم و یشب منه اثنان 73
- خصلتان تورث کل واحده منهما خصلتین 73
- خصلتان یکرههما ابن آدم 74
- کان لرسول الله صلّی الله علیه و آله سکتتان 74
- خصلتان لا یجتمعان فی قلب عبد 75
- خصلتان لا یجتمعان فی مسلم 75
- أمران سر بهما النبی 76
- عله محبه النبی صلّی الله علیه و آله لعقیل بن أبی طالب حبین 76
- لا حسد إلا فی اثنتین 76
- نحل النبی صلّی الله علیه و آله الحسن و الحسین علیهما السّلام خصلتین 77
- أکثر ما یدخل به الأمه النار شیئان و أکثر ما یدخل به الجنه شیئان 78
- لا سمر بعد العشاء الآخره إلا لأحد رجلین 78
- لا یجمع الله عز و جل علی عبده خوفین و لا أمنین 79
- صلاح أول هذه الأمه بخصلتین و هلاک آخرها بخصلتین 79
- ثلاث خصال من کن فیه أو واحده منهن کان فی ظل عرش الله عز و جل 80
- ثلاثه أشیاء لا یحاسب الله عز و جل علیهما المؤمن 80
- ثلاثه یدخلهم الله الجنه بغیر حساب و ثلاثه یدخلهم الله النار بغیر حساب 80
- ثلاثه أقرب الخلق إلی الله عز و جل یوم القیامه 81
- عند وجود ثلاثه أشیاء إجابه الدعاء 81
- لا یکون المؤمن مؤمنا حتی یکون فیه ثلاث خصال 82
- ثلاث خصال لا تکون فی المؤمن 82
- سأل النبی صلّی الله علیه و آله ربه عز و جل ثلاث خصال فأعطاه اثنتین و منعه واحده 83
- ثلاث درجات و ثلاث کفارات و ثلاث موبقات و ثلاث منجیات 83
- ثلاث من کن فیه زوجه الله من الحور العین 85
- ثلاث خصال العبد بینهن 86
- ثلاثه لا ینتصفون من ثلاثه 86
- ثلاثه إن لم تظلمهم ظلموک 86
- ثلاثه حق لهم أن یرحموا 86
- ثلاثه یبغضهم الله عز و جل 87
- ثلاث یحسن فیهن الکذب و ثلاث یقبح فیهن الصدق و ثلاثه مجالستهم تمیت القلب 87
- ثلاث بثلاث 87
- علامات الکبر ثلاث 88
- ثلاث خصال خص بها الأنبیاء علیهم السّلام و أولادهم و أتباعهم 88
- واحده بثلاث 88
- ثلاث خصال فیهن المقت من الله تبارک و تعالی 89
- الهدیه علی ثلاثه وجوه 89
- ثلاث خصال لم یعر منها نبی فمن دونه 89
- الدین علی ثلاثه وجوه 90
- أصول الکفر ثلاثه 90
- ثلاثه لا یسلمون 91
- وجوه الاستئذان ثلاثه 91
- ثلاث خصال خصله منها تظهر الغنی و خصله تظهر الجمال و خصله تکبت الأعداء 91
- خیر الناس ثلاثه 91
- ثلاثه یجلین البصر 92
- الخصال الجمیله ثلاث 92
- ثلاث من سنن المرسلین 92
- لعن رسول الله صلّی الله علیه و آله ثلاثه 93
- رفع القلم عن ثلاثه 93
- فی الجنه درجه لا ینالها إلا ثلاثه 93
- السرف فی ثلاث 93
- حدیث الثلاثه النفر الذین حلفوا باللات و العزی أن یقتلوا رسول الله صلّی الله علیه و آله فنهض إلیهم علی علیه السّلام 94
- فی البر بالإخوان و السعی فی حوائجهم ثلاث خصال 96
- النهی عن التغوط فی ثلاثه مواضع 97
- للمسرف ثلاث علامات 97
- فی استقبال الشمس ثلاث خصال ردیه 97
- جمع الخیر کله فی ثلاث خصال 98
- النهی عن ارتداف ثلاثه نفر علی الدابه 98
- کل عین باکیه یوم القیامه إلا ثلاث أعین 98
- تعلموا من الغراب ثلاث خصال 99
- حق المسافر أن یقیم علیه أصحابه إذا مرض ثلاثا 99
- فی النعل السوداء ثلاث خصال ردیه و فی الصفراء ثلاث خصال محموده 99
- الشؤم فی ثلاثه 100
- ثلاثه تکون مع ثلاثه 100
- الذین نَسُوا ما ذُکِّرُوا بِهِ ثلاثه أصناف 100
- النهی عن مشاوره ثلاثه 101
- من أعطی ثلاثه لم یحرم ثلاثه 101
- ثلاثه فی حرز الله عز و جل إلی أن یفرغ الله من الحساب 101
- خیر آدم علیه السّلام من ثلاث خصال واحده 102
- قسم العقل علی ثلاثه أجزاء 102
- امتحان الشیعه عند ثلاث 103
- الشیعه ثلاث 103
- یعتبر عقل الرجل فی ثلاث 103
- ثلاث خصال من کن فیه فقد استکمل الإیمان 104
- ثلاثه لا یُکَلِّمُهُمُ اللَّهُ عز و جل یَوْمَ الْقِیامَهِ ... وَ لا یَنْظُرُ إِلَیْهِمْ ... وَ لا یُزَکِّیهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ 106
- أوحش ما یکون الخلق فی ثلاثه مواطن 107
- الشرکاء فی الظلم ثلاثه 107
- الساعی قاتل ثلاثه 107
- ثلاثه یعذبون یوم القیامه 108
- للمؤمن ثلاثه مساکن سجن و حصن و مأوی و للکافر ثلاثه مساکن 108
- أیام الله عز و جل ثلاثه 108
- یأمر بالمعروف و ینهی عن المنکر من کانت فیه ثلاث خصال 109
- ثلاث خصال تبرئ من الکبر 109
- ثلاثه لا ینجبون 110
- کفی بالمرء عیبا أن یکون فیه ثلاث خصال 110
- من لم یحب عتره النبی صلّی الله علیه و آله فهو لإحدی ثلاث 110
- تکلم النار یوم القیامه ثلاثه 111
- أحب الأمور إلی الله ثلاثه 111
- ثلاث قاصمات الظهر 111
- لا سهر إلا فی ثلاث 112
- تطول الله عز و جل علی عباده بثلاث 112
- الفتن ثلاث 113
- لو لا ثلاث فی ابن آدم ما طأطأ رأسه شی ء 113
- جمیع شرائع الدین ثلاثه أشیاء 113
- للمرء المسلم ثلاثه أخلاء 114
- أوحی الله عز و جل إلی النبی صلّی الله علیه و آله فی علی علیه السّلام ثلاث کلمات 115
- الرجال ثلاثه 116
- الإمامه لا تصلح إلا لرجل فیه ثلاث خصال 116
- فیمن حج ثلاث حجج 117
- کان فی قمیص یوسف علیه السّلام ثلاث آیات 118
- الظلم ثلاثه 118
- فیمن حج بثلاثه نفر من المؤمنین 118
- تحل الفروج بثلاثه وجوه 119
- أشد ساعات ابن آدم ثلاث ساعات 119
- ترجی النجاه لجمیع الأمه إلا لأحد ثلاثه 119
- لا یظعن الرجل إلا فی ثلاث 120
- الفرش ثلاثه 120
- لن یعمل ابن آدم عملا أعظم عند الله عز و جل من ثلاثه 120
- العلامات الثلاث 121
- خلق الله عز و جل العبد فی ثلاثه أحوال من أمره 122
- الناس ثلاثه 123
- ثلاث خصال لا عذر فیها لأحد 123
- ثلاث خصال لا یموت صاحبهن حتی یری وبالهن 124
- ما جاء علی ثلاثه فی وصیه النبی صلّی الله علیه و آله لأمیر المؤمنین علیه السّلام 124
- ثلاث بهن یکمل المسلم 124
- یسمت العاطس ثلاثا 126
- ثلاثه یرد علیهم الدعاء بلفظ الجماعه 126
- ثلاث خصال لا یجمعها الله عز و جل لمنافق و لا فاسق 127
- الشرط فی الحیوان ثلاثه أیام للمشتری 127
- ثلاثه من أضیاف الله عز و جل و زواره و فی کنفه 127
- ما ابتلی المؤمن بشی ء أشد علیه من ثلاث خصال یحرمها 128
- ثلاث لم یجعل الله عز و جل لأحد من الناس فیهن رخصه 128
- لو لا ثلاث لصب الله العذاب علی عباده صبا 128
- المؤمن لا تکون سجیته ثلاث [ثلاثا] 129
- ثلاثه ملعونون 129
- کانت الحکماء و الفقهاء إذا کاتب بعضهم بعضا کتبوا بثلاث لیس معهن رابعه 129
- ثلاث خصال لمن یؤخذ منه شی ء من دنیاه قسرا 130
- ثلاث خصال من أشد ما عمل العباد 131
- ثلاث خصال لا تکون فی الشیعه 131
- لله عز و جل جنه لا یدخلها إلا ثلاثه 131
- قول إبلیس لعنه الله لنوح علیه السّلام اذکرنی فی ثلاثه مواطن 132
- قول إبلیس لعنه الله ما أعیانی فی ابن آدم فلن یعیینی منه واحده من ثلاث 132
- المعروف لا یصلح إلا بثلاث خصال 133
- الأیدی ثلاث 133
- ثلاث خصال لا یطیقهن الناس 133
- ثلاث خصال مستحبه 134
- المعطون ثلاثه 134
- لا تصلح المسأله إلا فی ثلاث 135
- لا یکون العبد مشرکا حتی یفعل إحدی ثلاث خصال 136
- ثلاث خصال تطول الله بها عز و جل علی ابن آدم 136
- لم تعط هذه الأمه أقل من ثلاث 137
- لیس فی هذه الأمه ثلاثه أشیاء 137
- جهد البلاء فی ثلاثه 137
- أعطی الله عز و جل المؤمن ثلاث خصال 138
- لا تدخل الملائکه بیتا فیه ثلاثه أشیاء 138
- ثلاثه یشترکون فی الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر 138
- سؤال الدیرانی جعفر بن محمد علیهما السّلام عن ثلاث خصال 139
- یحذر علی الدین ثلاثه 139
- ثلاثه یستظلون بظل عرش الله عز و جل یوم القیامه 141
- ما عجت الأرض إلی ربها عز و جل کعجیجها من ثلاثه 141
- ثلاثه لا یتقبل الله لهم بالحفظ 141
- قراء القرآن ثلاثه 142
- ثلاثه یشکون إلی الله عز و جل 142
- لا تشد الرحال إلا إلی ثلاثه مساجد 143
- النبی صلّی الله علیه و آله زعیم بثلاثه بیوت فی الجنه لمن ترک ثلاث خصال 144
- ثلاثه لا تضر 144
- فی الفجل ثلاث خصال 144
- ثلاث من لم تکن فیه فلیس من الله عز و جل و لا من رسوله 145
- لله عز و جل حرمات ثلاث 146
- حقیقه الإیمان ثلاث خصال 146
- الحاج علی ثلاثه وجوه 147
- النهی عن ثلاث خصال 147
- ما یعبأ بمن یؤم البیت إذا لم یکن فیه ثلاث خصال 148
- یکره السواد إلا فی ثلاثه أشیاء 148
- الضیافه ثلاثه أیام 148
- ثلاث لا یغل علیهن قلب امرئ مسلم 149
- قول النبی صلّی الله علیه و آله ثلاث أقسم أنهن حق 150
- لا یسکن الله عز و جل جنته ثلاثه أصناف 151
- لیس یتبع الرجل بعد موته إلا ثلاث خصال 151
- أعطی المؤمن ثلاث خصال 152
- أحق الناس بتمنی ثلاثه أشیاء ثلاثه نفر 152
- الآباء ثلاثه 152
- الأمور ثلاثه 153
- السراق ثلاثه 153
- الملائکه علی ثلاثه أصناف 153
- الجن علی ثلاثه أجزاء و الإنس علی ثلاثه أجزاء 154
- ثلاثه لا یصلی خلفهم 154
- ثلاثه لا یؤکلن فیسمن و ثلاثه یؤکلن فیهزلن 155
- جمیع أحکام المسلمین تجری علی ثلاثه أوجه 155
- ثلاثه مقرون بها ثلاثه 156
- ثلاثه یشفعون إلی الله عز و جل فیشفعون 156
- أول من سوهم علیه ثلاثه 156
- السفرجل فیه ثلاث خصال 157
- فی البصل ثلاث خصال 157
- یکره النفخ فی ثلاثه أشیاء 158
- لا رقی إلا فی ثلاثه 158
- ثلاث خصال من کن فیه فهو فی جهنم 158
- ثلاث خصال من علامات الفقه 158
- من کسب مالا من غیر حله سلط الله علیه ثلاثه أشیاء 159
- من سعاده المرء أن یکون له ثلاثه أشیاء 159
- ثلاثه للمؤمن فیهن راحه 159
- صیام السنه ثلاثه أیام من کل شهر 160
- ثلاثه لا یستجاب لهم دعوه 160
- لهو المؤمن فی ثلاثه أشیاء 161
- من اجتمعت له ثلاث خصال فکأنما حیزت له الدنیا 161
- ضرب النبی صلّی الله علیه و آله فی الخندق بالمعول ثلاث مرات و کبر ثلاث مرات 162
- أحب الأعمال إلی الله عز و جل ثلاثه 163
- مَنْ کانَ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ فلا یفعل ثلاثه أشیاء 163
- أشد ما یتخوف علی أمتی ثلاثه أشیاء 163
- التخوف علی الأمه من ثلاث خصال 164
- حبب إلی النبی صلّی الله علیه و آله من الدنیا ثلاث 165
- کان الصادق علیه السّلام لا یخلو من إحدی ثلاث خصال 167
- ینتفع زائر الرضا علیه السّلام فی ثلاث مواطن 167
لِلَّهِ وَ النَّصِیحَهُ لِأَئِمَّهِ الْمُسْلِمِینَ وَ اللُّزُومُ لِجَمَاعَتِهِمْ (1) فَإِنَّ دَعْوَتَهُمْ مُحِیطَهٌ مِنْ وَرَائِهِمْ الْمُسْلِمُونَ إِخْوَهٌ تَتَکَافَأُ دِمَاؤُهُمْ یَسْعَی بِذِمَّتِهِمْ أَدْنَاهُمْ وَ هُمْ یَدٌ عَلَی مَنْ سِوَاهُمْ. (2).
*ترجمه کمره ای: (سه چیز است که دل مرد مسلمان در آنها دغلی روا نمیدارد)
رسول خدا در حجه الوداع در مسجد خیف که در منی واقع است نطقی ایراد فرمود، خدای را ستود و ثنای ویرا فرمود سپس گفت خدا یاری کند بنده ای را که گفتار مرا بشنود و حفظ کند سپس بهر که نشنیده برساند. بسا مسأله گوئی که خودش نمی فهمد ولی شنونده از گفتار او استفاده می کند و بسا مسأله دانی که آن را برای فهیمتر از خود میگوید و آن شنونده بهتر از آن استفاده میکند.
سه چیز است که دل مرد مسلمان در آن دغلی نمیکند، اخلاص در هر کاری برای خدا، صمیمی بودن برای پیشوایان ملت و ملازمت و همکاری با جامعه مسلمانان، زیرا دعوت مسلمانان شامل می شود هر کسی را پشتیبان آنها باشد، مسلمانان برادرند و خون هایشان برابر، کوچکترین افراد آنها بعهده همه آنها سعی میکند، و همه مسلمانان در برابر غیر از خودشان همدست میباشند.
شرح: مقصود از اینکه کوچکترین افراد در عهده همه سعی میکند این است که اگر پست ترین افراد مسلمانان کافری را پناه داد و با او پیمان امان بست بر تمام افراد لازمست که عهد و پیمان را محترم شمارند و امضاء کنند، زیرا که مسلمان حقیقی باید بصیر بمصلحت اجتماع اسلامی باشد و خود خواهی و سود شخصی را در نظر نگیرد و پیمان و عهدی که با بیگانه از اسلام می بندد بسود جامعه اسلام باشد و دیگران هم باید قول او را محترم شمارند و پیمان او را امضاء کنند و این دستور نهایت یگانگی و آزادی و لیاقت عموم مسلمانان را ثابت کرده و جامعه اسلامی را چنین معرفی میکند که همه افراد حکم یکنفر را دارند و در سود و زیان با هم مشترک و همه لیاقت نمایندگی از جامعه را دارند بلکه نماینده حقیقی یک دیگر میباشند و گویا شاعر عرب در باره آنها گفته:
من تلق منهم نقل لاقیت سیدهم مثل النجوم التی یسری بها الساری
بهر کدام رسی گوئی بود بزرگ همه که چون ستارگان بدرخشند در شب تاریک
برای ما مسلمانان امروزی که از اسلام جز نام نداریم باور کردن این دستورات حیرت انگیز بسیار مشکل است ولی اگر در صفات مسلمان حقیقی که در پنج فقره بالا پیغمبر اکرم بیان کرده بنگریم بزودی این احکام درخشان را باور خواهیم کرد.
**ترجمه مدرس گیلانی: (سه چیز که دل مسلمان در آنها کینه توزی روا نمی دارد)
پیامبر در حجه الوداع در مسجد خیف سخن رانی کرد و خدای را ستود سپس گفت: «خدا یاری کند کسی را که گفتار مرا بشنود و بهر که نشنیده برساند. بسا گوینده یی که خود نداند که چه گفت لیک شنونده از گفتار وی سودمند گردد. سه چیز است که دل مسلمان در آن کینه توزی نکند: اخلاص در کارها برای خدا، یگانگی برای پیشوایان است و همکاری با مسلمانان. چون خواندن ایشان شامل هر کسی می شود یاور آنان باشد.
مسلمانان با یک دیگر برادراند و خون ایشان برابر است، خردترین آنان به عهده خود برای دیگران وفا کند و مسلمانان در مقابل غیر خود متفق اند».
***ترجمه فهری زنجانی: (مرد مسلمان در سه چیز خیانت بدل خود راه ندهد)
امام صادق علیه السّلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله در آخرین سفر حج در زمین منی خطبه ای در مسجد خیف خواند و پس از حمد و ثنای الهی فرمود: خداوند دلشاد کند بنده ای را که سخن مرا بشنود و خوب بفهمد و سپس بکسی که نشنیده برساند. چه بسا کسی که مطلبی علمی را بدیگری میرساند ولی خود از فهمش عاجز است و چه بسا کسی مطلبی علمی را بدیگری که از خود بهتر میفهمد میرساند.
سه چیز است که مرد مسلمان در آن خیانت بدل خود راه ندهد: کار را فقط برای رضای خدا انجام دادن و خیر خواهی در باره پیشوایان ملت مسلمان کردن، و باجتماع آنان پیوستن که دعای خیرشان پشتیبان آنان خواهد بود مسلمانان با یک دیگر برادرند و خونهایشان برابر، و انجام تعهد پائین ترین فردشان بعهده همه مسلمانان است و همه در مقابل اجنبی همدست میباشند.
شرح: در روایت کافی امام صادق جمله یسعی بذمهتم ادناهم را چنین معنی فرموده اند که اگر مشرکی را یکی از افراد پائین ارتش اسلام امان داد بر فرمانده لشکر لازم است که به تعهد آن سرباز وفا نموده و امان او را محترم شمارد.
****ترجمه جعفری: (سه چیز است که دل مرد مسلمان در آنها خیانت نمی کند)
عبد اللَّه بن ابی یعفور از امام صادق علیه السّلام نقل می کند که: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در حجه الوداع در منی در مسجد خیف خطبه ایراد فرمود، پس حمد و ثنای الهی را به جای آورد سپس فرمود: خداوند خوشحال کند بنده ای را که سخن مرا بشنود و آن را درک کند، سپس آن را به کسی که نشنیده برساند، ای بسا کسی که فقه را حمل کند ولی خودش فقیه نیست و ای بسا کسی که فقه را به کسی که از او داناتر است حمل کند. سه چیز است که دل مرد مسلمان در آنها خیانت نمی کند: اخلاص عمل برای خدا و نصیحت کردن به رهبران مسلمان و شرکت دائمی در جماعت آنان، زیرا که دعوت رهبران شامل همه کسانی است که پشت سر آنهاست، مسلمانان برادرند و خون های آنان برابر است و کمترین آنها می تواند از سوی آنان تعهّد بدهد و آنان نسبت به دیگران همدست هستند.
(منظور از برابر بودن خون مسلمانان این است که خون فقیر و غنی و صاحب مقام و غیر آن از نظر قصاص و دیه برابر است و کسی بر کسی امتیاز ندارد و منظور از تعهد دادن این است که اگر در جنگ یک سرباز معمولی به دشمن امان بدهد، همه باید امان او را محترم بشمارند.)
------
قول النبی صلّی الله علیه و آله ثلاث أقسم أنهن حق
«183»- حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحَجَّالِ عَنْ نَصْرٍ الْعَطَّارِ عَمَّنْ رَفَعَهُ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله لِعَلِیٍّ علیه السّلام ثَلَاثٌ أُقْسِمُ أَنَّهُنَّ حَقٌّ إِنَّکَ وَ الْأَوْصِیَاءَ مِنْ بَعْدِکَ عُرَفَاءُ لَا یُعْرَفُ اللَّهُ إِلَّا بِسَبِیلِ مَعْرِفَتِکُمْ وَ عُرَفَاءُ لَا یَدْخُلُ الْجَنَّهَ إِلَّا مَنْ عَرَفَکُمْ وَ عَرَفْتُمُوهُ وَ عُرَفَاءُ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَکُمْ وَ أَنْکَرْتُمُوهُ..
*ترجمه کمره ای: (گفتار پیغمبر صلّی الله علیه و آله که سوگند می خورم سه چیز حق است)
رسول خدا بعلی علیه السّلام فرمود سه چیز است که سوگند میخورم حق است، تو و اوصیاء بعد از تو عرفائید یعنی معرف راه خداشناسی، خدا شناخته نمیشود مگر از راه شناختن شما، شما عرفائید یعنی معرف بهشت رفتن، بهشت نمیرود مگر کسی که شما را بشناسد و شما او را بشناسید، شما عرفا هستید برای دوزخیان و بدوزخ نمیرود مگر کسی که منکر شما باشد و شما منکر او باشید.
**ترجمه مدرس گیلانی: (پیامبر گفته: سوگند می خورم که سه چیز حق است)
پیامبر به علی گفت:
«سه چیز سوگند می خوردم که حق است: تو و اوصیاء تو بعد از تو شناسندگان اند یعنی شناسای راه خدا، خدا با ایشان شناخته می شود، شما شناسایان بهشت هستید مردمان به واسطه شما بهشت می روند آنکه شما را بشناسد و شما او را او بهشت می رود و کسی که منکر شما باشد و شما منکر او به دوزخ می رود!».
***ترجمه فهری زنجانی: (گفتار پیغمبر: که بر حقانیت سه چیز سوگند یاد میکنم)
رسول خدا صلی الله علیه و آله بعلی علیه السّلام فرمود: بر حقانیت سه چیز من سوگند یاد میکنم: تو و جانشینان بعدی تو معرف خدائید که خداوند بجز از راه معرفت شما شناخته نشود و معرف بهشتیانید زیرا بجز کسی که شما را بشناسد و شما او را بشناسید کسی به بهشت نمیرود و معرف دوزخیانید زیرا بجز کسی که شما را انکار کند و شمایش انکار کنید کس بآتش دوزخ نمی افتد.
****ترجمه جعفری: (سخن پیامبر خدا صلی الله علیه و آله که سوگند می خورم که سه چیز حق است)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به علی علیه السّلام فرمود: سوگند می خورم که سه چیز حق است:
اینکه تو و اوصیای پس از تو عارفانی هستید که خداوند جز از طریق معرفت شما شناخته نمی شود. و عارفانی هستید که به بهشت وارد نمی شود مگر کسی که به حق شما معرفت داشته باشد و شما هم او را بپذیرید. و عارفانی هستید که به آتش وارد نمی شود مگر آنان که شما را انکار کند و شما آنان را انکار کنید.
------
1- أی جماعه الأئمّه أو جماعه المسلمین و هم أهل الحق، روی عن أبی عبد اللّه علیه السّلام أنه قال: «سئل رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عن جماعه أمته، فقال: جماعه امتی أهل الحق و ان قلوا» قوله «فان دعوتهم محیطه من ورائهم» الضمیران اما یرجعان الی المسلمین و تکون إضافه الدعوه إضافه الی الفاعل أو الی المفعول، و اما یرجع الأول الی الأئمّه و الثانی الی المسلمین فعلی إضافه الفاعل یکون المعنی فان دعاء المسلمین بعضهم لبعض محیطه بهم من جمیع جوانبهم، فاذا دخل فیهم أحد و لزم جماعتهم شمله ذلک الدعاء. و علی إضافه المفعول یکون التقدیر فان دعاء النبیّ صلّی اللّه علیه و آله للمسلمین محیطه بهم و شامله لهم. و علی الأخیر صار الکلام فان دعاء الأئمّه علیهم السّلام لشیعتهم تحیط بهم و تشملهم. (کذا فی هامش المطبوع).
2- قوله «تتکافأ دماؤهم» بالهمز و قد یخفف أی یتساوی دماؤهم، فإذا قتل شریف وضیعا أو جرحه یقتص منه، قوله «یسعی بذمتهم أدناهم» علی بناء المعلوم و المراد بالذمه الامان أی یسعی أدنی المسلمین فی عقد الأمان من قبلهم و امضائه علیهم. و فی الکافی عن السکونی عن أبی عبد اللّه علیه السّلام قال: «قلت له ما معنی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله «یسعی بذمتهم ادناهم» قال: لو أن جیشا من المسلمین حاصروا قوما من المشرکین فأشرف رجل فقال أعطونی الأمان حتّی ألقی صاحبکم و أناظره، فأعطاه أدناهم الأمان وجب علی أفضلهم الوفاء». قوله «و هم ید علی من سواهم» أی هم مجتمعون علی أعدائهم لا یسعهم التخاذل.