- سخن ما 1
- اشاره 8
- اخلاق اجتماعی 16
- اخلاق اجتماعی در مغرب زمین 17
- اشاره 17
- 2. فرا اخلاق 18
- 3. اخلاق هنجاری 18
- 1. اخلاق توصیفی 18
- زندگی امام سجاد علیه السلام 22
- دوران اجتماعی - سیاسی امام سجاد علیه السلام 27
- صحیفه سجادیه 36
- صلوات در صحیفه 43
- اشاره 43
- 1. جنبه اعتقادی 47
- 2. جنبه سیاسی 48
- 3. جنبه روانی 50
- 4. جنبه تربیتی 51
- اشاره 54
- اصل مسئولیت در برابر خانواده 56
- اشاره 58
- اصل مسئولیت خانواده در صحیفه سجادیه 58
- الف) زن و مرد 61
- ب) فرزندان 66
- مسئولیت های والدین نسبت به فرزندان 66
- اشاره 66
- اشاره 68
- تربیت فرزندان 68
- 1. خداجویی 69
- اشاره 69
- 2. کمال جویی 70
- 3. میل به جاودانگی 71
- 4. خوف و رجا 72
- 5. اختیار 76
- 6. غفلت 77
- 7. حبّ ذات 78
- 8. دنیاخواهی برای عبادت 79
- اشاره 80
- 1. اصل کنترل و هدایت 80
- 2. اصل تقوا 81
- 4. اصل زهد 84
- 5. اصل بازگشت یا تغییر رفتار 85
- 6. اصل عزّت 86
- 7. اصل توکل 87
- اشاره 88
- ج) روش های تربیتی در صحیفه سجادیه 88
- 2. روش تفضل (نه استحقاق بنده) 90
- 3. روش تبشیر 91
- 4. روش نیکی در برابر بدی 92
- 5. روش تأخیر در کیفر 93
- 6. روش موعظه 94
- 7. روش یادآوری نعمت 95
- 8. روش شناساندن حمد و ستایش 95
- 9. روش ابراز توانایی ها 96
- 10. روش حسن ظن 96
- 11. روش عذر پذیری 97
- 12. روش عیب پوشی 98
- 13. روش رفق و مدارا 99
- 14. روش کم شمردن خوبی ها و زیاد شمردن بدی ها 101
- 1. هدف غایی 104
- اشاره 104
- 2. اهداف واسطه ای 107
- شناخت خدا 107
- ایمان به خدا 109
- پرهیزکاری 111
- پرورش روح عبادت (بندگی و شکرگزاری) 112
- گرایش های ویژه انسان 113
- گرایش های مشترک میان انسان و حیوان 117
- روابط خانوادگی 120
- روابط اجتماعی 123
- روابط سیاسی 124
- روابط اقتصادی 125
- سخن آخر 125
- الف) اخلاق والدین نسبت به فرزندان 128
- ب) آموزش اخلاق و عقیده درست و مهارت های لازم 128
- ج) پرورش فرزندان نیک 129
- د) معرفی الگوهای صحیح 130
- ه -) رعایت عدالت در بین فرزندان 130
- اشاره 131
- 1. کمک به والدین 134
- 4. اطاعت از والدین 136
- 5. محبّت به والدین 137
- 8. دوری از عاق والدین 140
- 9. فرا گرفتن حقوق والدین 141
- 11. عدم سوء ظن وبدگمانی نسبت به زحمات والدین 142
- 12. طلب مغفرت برای والدین 143
- اشاره 144
- خویشاوندان در صحیفه سجادیه 147
- 1. دوستی و مودّت در بین خویشاوندان 147
- 2. خوش رفتاری با یکدیگر 148
- 3. یاری کردن یکدیگر 149
- 4. نیکی به خویشان 149
- 5. بخشش فراوان بدون منت 150
- 6 - همسایگان و دوستان 153
- نحوه سخن گفتن 156
- اشاره 156
- الف) مراء و جدال 159
- ب) دشنام و بدزبانی 164
- ج) چاپلوسی 167
- 1. اصل فرو خوردن خشم 171
- اشاره 171
- فرو خوردن خشم در صحیفه سجادیه 175
- 2. اصل صداقت 180
- اشاره 180
- صدق در صحیفه سجادیه 184
- آداب معاشرت 186
- اشاره 189
- احترام به انسانیت در صحیفه سجادیه 192
- 4. اصل تواضع 196
- اشاره 196
- تفاوت تذلّل و تواضع 199
- تواضع و فروتنی در صحیفه سجادیه 202
- 5. اصل خوش خلقی 212
- اشاره 212
- خوش خلقی در صحیفه سجادیه 215
- 6. اصل عفو و بخشش 219
- اشاره 219
- عفو و بخشش در صحیفه سجادیه 223
- اشاره 230
- 7. اصل رفق و مدارا 230
- رفق و مدارا در صحیفه سجادیه 235
- اشاره 241
- 8. اصل وفای به عهد 241
- وفای به عهد در صحیفه سجادیه 246
- اشاره 250
- عزّت نفس در صحیفه سجادیه 254
- اشاره 264
- اشاره 267
- 1. اصل دوست داشتن مردم 267
- دوست داشتن مردم در صحیفه سجادیه 273
- اشاره 286
- اصلاح فی مابین در صحیفه سجادیه 288
- اشاره 290
- 3. اصل خیر خواهی 290
- خیرخواهی در صحیفه سجادیه 293
- اشاره 300
- 4. اصل مقابله سیئه با حسنه 300
- مقابله بدی به نیکی در صحیفه سجادیه 303
- امر به معروف و نهی از منکر 306
- 5. اصل نظارت اجتماعی 307
- اشاره 307
- نصیحت و امر به معروف و نهی از منکر 312
- شرایط امر به معروف و نهی از منکر 313
- مراتب امر به معروف و نهی از منکر 314
- آفات ترک امر به معروف و نهی از منکر 316
- عوامل تعالی و انحطاط تمدن ها 317
- نظارت اجتماعی (امر به معروف و نهی از منکر) در صحیفه سجادیه 321
- اشاره 325
- 6. اصل مسئولیت پذیری 325
- مسئولیت پذیری در صحیفه سجادیه 328
- اشاره 330
- تفاوت ظلم و جور 334
- اشاره 334
- اشاره 336
- 1. اصل عدالت و انصاف 336
- عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه 342
- 2. اصل مواسات و مساوات 354
- اشاره 354
- مساوات یا مواسات 356
- مساوات و عدالت 357
- مساوات و مواسات در صحیفه سجادیه 358
- اشاره 363
- 3. اصل اعانت به مظلوم 363
- یاری نمودن مظلوم در صحیفه سجادیه 365
- اشاره 369
- مباحث مالی و اقتصادی 369
- اشاره 371
- 1. اصل تعاون 371
- تعاون در صحیفه سجادیه 376
- اشاره 383
- 2. اصل عدم پذیرش سلطه کافران 383
- عدم پذیرش سلطه کافران در صحیفه سجادیه 388
- 3. اصل ادای امانت 395
- اشاره 395
- اشاره 403
- 4. اصل حرکت به نفع دیگران 403
- حرکت به نفع دیگران در صحیفه سجادیه 407
آنچه را نهی کرده ای مرتکب نشوم؛ و بمیران مردن کسی که نور و روشناییش (راهنمایش به بهشت) در پیش رویش و از سمت راستش می رود.
2. اهداف واسطه ای
اهداف واسطه ای، حلقه های میانی برای دست یابی به هدف غایی هستند که ارزش خود را از هدف نهایی بدست می آورند و در طول آن قرار می گیرند. اهداف واسطه ای تربیتی در صحیفه سجادیه را می توان به سه دسته کلی: خدامحور، خود محور، و دیگر محور تقسیم نمود.(1)
محور کلی اهداف تربیتی در رابطه با خداوند را می توان در شناخت خدا، ایمان به خدا، تقوای الهی، بندگی خدا، و شکرگزاری خلاصه نمود.
شناخت خدا
امام سجاد علیه السلام در دعای یکم و در عبارت دوم و سوم آن می فرمایند:
الَّذِی قَصُرَتْ عَنْ رُؤْیَتِهِ أَبْصَارُ النَّاظِرِینَ، وَ عَجَزَتْ عَنْ نَعْتِهِ أَوْهَامُ الْوَاصِفِینَ. ابْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الْخَلْقَ ابْتِدَاعاً، وَ اخْتَرَعَهُمْ عَلَی مَشِیَّتِهِ اخْتِرَاعاً؛
خدایی که دیده های بینندگان از دیدنش (در دنیا و آخرت) ناتوانند (محال است او را ببینند، چون آنچه به چشم سر دیده می شود بایستی در مکان و جایی باشد، و محتاج به مکان جسم است و خدای تعالی جسم نیست) و اندیشه های وصف کنندگان از عهده ی وصفش برنیایند (هر چه کوشند نمی توانند به گونه ای که شایسته است او را وصف نمایند)، به قدرت و
1- (1) علی اصغر ابراهیمی فر، بررسی نظام تربیتی صحیفه سجادیه، ص 127.