- سخن ما 1
- اشاره 8
- اخلاق اجتماعی 16
- اخلاق اجتماعی در مغرب زمین 17
- اشاره 17
- 2. فرا اخلاق 18
- 3. اخلاق هنجاری 18
- 1. اخلاق توصیفی 18
- زندگی امام سجاد علیه السلام 22
- دوران اجتماعی - سیاسی امام سجاد علیه السلام 27
- صحیفه سجادیه 36
- صلوات در صحیفه 43
- اشاره 43
- 1. جنبه اعتقادی 47
- 2. جنبه سیاسی 48
- 3. جنبه روانی 50
- 4. جنبه تربیتی 51
- اشاره 54
- اصل مسئولیت در برابر خانواده 56
- اشاره 58
- اصل مسئولیت خانواده در صحیفه سجادیه 58
- الف) زن و مرد 61
- مسئولیت های والدین نسبت به فرزندان 66
- اشاره 66
- ب) فرزندان 66
- اشاره 68
- تربیت فرزندان 68
- 1. خداجویی 69
- اشاره 69
- 2. کمال جویی 70
- 3. میل به جاودانگی 71
- 4. خوف و رجا 72
- 5. اختیار 76
- 6. غفلت 77
- 7. حبّ ذات 78
- 8. دنیاخواهی برای عبادت 79
- 1. اصل کنترل و هدایت 80
- اشاره 80
- 2. اصل تقوا 81
- 4. اصل زهد 84
- 5. اصل بازگشت یا تغییر رفتار 85
- 6. اصل عزّت 86
- 7. اصل توکل 87
- ج) روش های تربیتی در صحیفه سجادیه 88
- اشاره 88
- 2. روش تفضل (نه استحقاق بنده) 90
- 3. روش تبشیر 91
- 4. روش نیکی در برابر بدی 92
- 5. روش تأخیر در کیفر 93
- 6. روش موعظه 94
- 8. روش شناساندن حمد و ستایش 95
- 7. روش یادآوری نعمت 95
- 9. روش ابراز توانایی ها 96
- 10. روش حسن ظن 96
- 11. روش عذر پذیری 97
- 12. روش عیب پوشی 98
- 13. روش رفق و مدارا 99
- 14. روش کم شمردن خوبی ها و زیاد شمردن بدی ها 101
- 1. هدف غایی 104
- اشاره 104
- شناخت خدا 107
- 2. اهداف واسطه ای 107
- ایمان به خدا 109
- پرهیزکاری 111
- پرورش روح عبادت (بندگی و شکرگزاری) 112
- گرایش های ویژه انسان 113
- گرایش های مشترک میان انسان و حیوان 117
- روابط خانوادگی 120
- روابط اجتماعی 123
- روابط سیاسی 124
- سخن آخر 125
- روابط اقتصادی 125
- ب) آموزش اخلاق و عقیده درست و مهارت های لازم 128
- الف) اخلاق والدین نسبت به فرزندان 128
- ج) پرورش فرزندان نیک 129
- ه -) رعایت عدالت در بین فرزندان 130
- د) معرفی الگوهای صحیح 130
- اشاره 131
- 1. کمک به والدین 134
- 4. اطاعت از والدین 136
- 5. محبّت به والدین 137
- 8. دوری از عاق والدین 140
- 9. فرا گرفتن حقوق والدین 141
- 11. عدم سوء ظن وبدگمانی نسبت به زحمات والدین 142
- 12. طلب مغفرت برای والدین 143
- اشاره 144
- خویشاوندان در صحیفه سجادیه 147
- 1. دوستی و مودّت در بین خویشاوندان 147
- 2. خوش رفتاری با یکدیگر 148
- 3. یاری کردن یکدیگر 149
- 4. نیکی به خویشان 149
- 5. بخشش فراوان بدون منت 150
- 6 - همسایگان و دوستان 153
- نحوه سخن گفتن 156
- اشاره 156
- الف) مراء و جدال 159
- ب) دشنام و بدزبانی 164
- ج) چاپلوسی 167
- 1. اصل فرو خوردن خشم 171
- اشاره 171
- فرو خوردن خشم در صحیفه سجادیه 175
- 2. اصل صداقت 180
- اشاره 180
- صدق در صحیفه سجادیه 184
- آداب معاشرت 186
- اشاره 189
- احترام به انسانیت در صحیفه سجادیه 192
- 4. اصل تواضع 196
- اشاره 196
- تفاوت تذلّل و تواضع 199
- تواضع و فروتنی در صحیفه سجادیه 202
- 5. اصل خوش خلقی 212
- اشاره 212
- خوش خلقی در صحیفه سجادیه 215
- 6. اصل عفو و بخشش 219
- اشاره 219
- عفو و بخشش در صحیفه سجادیه 223
- اشاره 230
- 7. اصل رفق و مدارا 230
- رفق و مدارا در صحیفه سجادیه 235
- اشاره 241
- 8. اصل وفای به عهد 241
- وفای به عهد در صحیفه سجادیه 246
- اشاره 250
- عزّت نفس در صحیفه سجادیه 254
- اشاره 264
- 1. اصل دوست داشتن مردم 267
- اشاره 267
- دوست داشتن مردم در صحیفه سجادیه 273
- اشاره 286
- اصلاح فی مابین در صحیفه سجادیه 288
- اشاره 290
- 3. اصل خیر خواهی 290
- خیرخواهی در صحیفه سجادیه 293
- 4. اصل مقابله سیئه با حسنه 300
- اشاره 300
- مقابله بدی به نیکی در صحیفه سجادیه 303
- امر به معروف و نهی از منکر 306
- اشاره 307
- 5. اصل نظارت اجتماعی 307
- نصیحت و امر به معروف و نهی از منکر 312
- شرایط امر به معروف و نهی از منکر 313
- مراتب امر به معروف و نهی از منکر 314
- آفات ترک امر به معروف و نهی از منکر 316
- عوامل تعالی و انحطاط تمدن ها 317
- نظارت اجتماعی (امر به معروف و نهی از منکر) در صحیفه سجادیه 321
- 6. اصل مسئولیت پذیری 325
- اشاره 325
- مسئولیت پذیری در صحیفه سجادیه 328
- اشاره 330
- اشاره 334
- تفاوت ظلم و جور 334
- اشاره 336
- 1. اصل عدالت و انصاف 336
- عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه 342
- اشاره 354
- 2. اصل مواسات و مساوات 354
- مساوات یا مواسات 356
- مساوات و عدالت 357
- مساوات و مواسات در صحیفه سجادیه 358
- 3. اصل اعانت به مظلوم 363
- اشاره 363
- یاری نمودن مظلوم در صحیفه سجادیه 365
- اشاره 369
- مباحث مالی و اقتصادی 369
- اشاره 371
- 1. اصل تعاون 371
- تعاون در صحیفه سجادیه 376
- 2. اصل عدم پذیرش سلطه کافران 383
- اشاره 383
- عدم پذیرش سلطه کافران در صحیفه سجادیه 388
- اشاره 395
- 3. اصل ادای امانت 395
- 4. اصل حرکت به نفع دیگران 403
- اشاره 403
- حرکت به نفع دیگران در صحیفه سجادیه 407
دعوت به کارهای مثبت و معروف، با آنها رفتار نمود. اما اگر این کار بی نتیجه بود باید از ارزش های خود با چنگ و دندان دفاع کرد. در قرآن کریم آمده است که باید(1) با کفار با شدت هرچه تمام برخورد کرد و این خشم، خشم مقدسی است.(2)
2. اصل صداقت
اشاره
به نظر می رسد که اصل صداقت به معنی صاف بودن از ته قلب با کسی است و یا به عبارت دیگر مطابقت قول، رفتار و نیت فرد است، و بیشتر جنبه درونی دارد، اما از آنجایی که یکی از جلوه های اصلی صداقت در گفتار تجلی پیدا می کند، لذا ما در این نوشتار منظور از صداقت را همان معنای گفتاری در نظر گرفته و به معنی «راستی و درستی گفتار» به کار می بریم. به همین جهت این اصل را در محور دوم یعنی چگونگی سخن گفتن آورده ایم.
در قرآن کریم آمده است:
(یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصّادِقِینَ) ؛
«ای کسانی که ایمان آورده اید، از خدا پروا کنید و با راستان باشید».(3)
همچنین می فرمایند:
(وَ الَّذِی جاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ أُولئِکَ هُمُ الْمُتَّقُونَ) ؛
«و آن کس که راستی آورد و آن را باور نمود آنانند که خود پرهیزکارانند».(4)
1- (1) در قرآن کریم سوره فتح آیه 29 آمده است: (مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّهِ وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَی الْکُفّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ...). «محمّد صلی الله علیه و آله و سلم پیامبر خداست و کسانی که با اویند، بر کافران، سخت گیر [و] با همدیگر مهربانند...».
2- (2) محمد حسین قدیری، ص 10.
3- (3) توبه، آیه 119.
4- (4) زمر، آیه 33.