مکارم اخلاق در صحیفه سجادیه صفحه 182

زبان، نیت، عزم، وفا، عمل خلاف باطن، قوت در زهد و محبّت و توکل و خوف و رضا.(1)

مسلمان در قول و فعل صادق است، بین قول و عملش مباینت نیست، به حق و عدل سخن می گوید اگر چه به ضررش باشد. با مردم نفاق و دورویی در پیش نمی گیرد تا انسان ها از او برمند و از مصاحبت با او خودداری کنند.(2)

نخستین ارزش سخن گفتن، صدق و راستی و کاشف بودن از واقعیت است.(3)

نقطه مقابل «صداقت» «دروغگویی» است و به جهت این که دروغ پایه و اساس رذایل اخلاقی در آموزه های دینی و کتب اخلاقی علمای اسلامی محسوب می شود لذا بیشتر مباحث مربوط به صداقت نیز ذیل این عنوان (دروغ) مطرح گردیده است.

دروغ، پایه و اساس رذایل اخلاقی است که بنیان اجتماع را واژگون کرده، سیر طبیعی امور را مختل نموده و صاحب خود را از نظر می اندازد که دیگر نه در گفتاری تصدیقش کنند و نه در کاری به او اعتماد نمایند.(4)

دروغ پردازی بر خلاف فطرت پاک و شخصیت والای انسان است، دروغ، دشمنی و ستیزه جویی با خداوند متعال و بر خلاف فلسفه آفرینش پروردگار است، زیرا او جهان را براساس صدق و راستی و حقیقت و درستی بنا نهاده است. چنانکه می فرمایند:

(وَ هُوَ الَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ...) ؛

«او کسی است که آسمان ها و زمین را بحق آفرید...».(5)

1- (1) محمد غزالی، کیمیای سعادت، ج 2، به کوشش حسین خدیو جم، صص 477-480.
2- (2) علی قائمی، اخلاق و معاشرت در اسلام، ص 75.
3- (3) محمدتقی مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، ج 3، ص 328.
4- (4) سید احمد طیبی شبستری، اخلاق قرآن، ص 99.
5- (5) انعام، آیه 73.