- سخن ما 1
- اشاره 8
- اخلاق اجتماعی 16
- اشاره 17
- اخلاق اجتماعی در مغرب زمین 17
- 1. اخلاق توصیفی 18
- 2. فرا اخلاق 18
- 3. اخلاق هنجاری 18
- زندگی امام سجاد علیه السلام 22
- دوران اجتماعی - سیاسی امام سجاد علیه السلام 27
- صحیفه سجادیه 36
- صلوات در صحیفه 43
- اشاره 43
- 1. جنبه اعتقادی 47
- 2. جنبه سیاسی 48
- 3. جنبه روانی 50
- 4. جنبه تربیتی 51
- اشاره 54
- اصل مسئولیت در برابر خانواده 56
- اشاره 58
- اصل مسئولیت خانواده در صحیفه سجادیه 58
- الف) زن و مرد 61
- مسئولیت های والدین نسبت به فرزندان 66
- اشاره 66
- ب) فرزندان 66
- اشاره 68
- تربیت فرزندان 68
- 1. خداجویی 69
- اشاره 69
- 2. کمال جویی 70
- 3. میل به جاودانگی 71
- 4. خوف و رجا 72
- 5. اختیار 76
- 6. غفلت 77
- 7. حبّ ذات 78
- 8. دنیاخواهی برای عبادت 79
- 1. اصل کنترل و هدایت 80
- اشاره 80
- 2. اصل تقوا 81
- 4. اصل زهد 84
- 5. اصل بازگشت یا تغییر رفتار 85
- 6. اصل عزّت 86
- 7. اصل توکل 87
- ج) روش های تربیتی در صحیفه سجادیه 88
- اشاره 88
- 2. روش تفضل (نه استحقاق بنده) 90
- 3. روش تبشیر 91
- 4. روش نیکی در برابر بدی 92
- 5. روش تأخیر در کیفر 93
- 6. روش موعظه 94
- 8. روش شناساندن حمد و ستایش 95
- 7. روش یادآوری نعمت 95
- 10. روش حسن ظن 96
- 9. روش ابراز توانایی ها 96
- 11. روش عذر پذیری 97
- 12. روش عیب پوشی 98
- 13. روش رفق و مدارا 99
- 14. روش کم شمردن خوبی ها و زیاد شمردن بدی ها 101
- 1. هدف غایی 104
- اشاره 104
- 2. اهداف واسطه ای 107
- شناخت خدا 107
- ایمان به خدا 109
- پرهیزکاری 111
- پرورش روح عبادت (بندگی و شکرگزاری) 112
- گرایش های ویژه انسان 113
- گرایش های مشترک میان انسان و حیوان 117
- روابط خانوادگی 120
- روابط اجتماعی 123
- روابط سیاسی 124
- روابط اقتصادی 125
- سخن آخر 125
- الف) اخلاق والدین نسبت به فرزندان 128
- ب) آموزش اخلاق و عقیده درست و مهارت های لازم 128
- ج) پرورش فرزندان نیک 129
- د) معرفی الگوهای صحیح 130
- ه -) رعایت عدالت در بین فرزندان 130
- اشاره 131
- 1. کمک به والدین 134
- 4. اطاعت از والدین 136
- 5. محبّت به والدین 137
- 8. دوری از عاق والدین 140
- 9. فرا گرفتن حقوق والدین 141
- 11. عدم سوء ظن وبدگمانی نسبت به زحمات والدین 142
- 12. طلب مغفرت برای والدین 143
- اشاره 144
- خویشاوندان در صحیفه سجادیه 147
- 1. دوستی و مودّت در بین خویشاوندان 147
- 2. خوش رفتاری با یکدیگر 148
- 3. یاری کردن یکدیگر 149
- 4. نیکی به خویشان 149
- 5. بخشش فراوان بدون منت 150
- 6 - همسایگان و دوستان 153
- نحوه سخن گفتن 156
- اشاره 156
- الف) مراء و جدال 159
- ب) دشنام و بدزبانی 164
- ج) چاپلوسی 167
- 1. اصل فرو خوردن خشم 171
- اشاره 171
- فرو خوردن خشم در صحیفه سجادیه 175
- 2. اصل صداقت 180
- اشاره 180
- صدق در صحیفه سجادیه 184
- آداب معاشرت 186
- اشاره 189
- احترام به انسانیت در صحیفه سجادیه 192
- 4. اصل تواضع 196
- اشاره 196
- تفاوت تذلّل و تواضع 199
- تواضع و فروتنی در صحیفه سجادیه 202
- اشاره 212
- 5. اصل خوش خلقی 212
- خوش خلقی در صحیفه سجادیه 215
- 6. اصل عفو و بخشش 219
- اشاره 219
- عفو و بخشش در صحیفه سجادیه 223
- اشاره 230
- 7. اصل رفق و مدارا 230
- رفق و مدارا در صحیفه سجادیه 235
- اشاره 241
- 8. اصل وفای به عهد 241
- وفای به عهد در صحیفه سجادیه 246
- اشاره 250
- عزّت نفس در صحیفه سجادیه 254
- اشاره 264
- 1. اصل دوست داشتن مردم 267
- اشاره 267
- دوست داشتن مردم در صحیفه سجادیه 273
- اشاره 286
- اصلاح فی مابین در صحیفه سجادیه 288
- اشاره 290
- 3. اصل خیر خواهی 290
- خیرخواهی در صحیفه سجادیه 293
- اشاره 300
- 4. اصل مقابله سیئه با حسنه 300
- مقابله بدی به نیکی در صحیفه سجادیه 303
- امر به معروف و نهی از منکر 306
- اشاره 307
- 5. اصل نظارت اجتماعی 307
- نصیحت و امر به معروف و نهی از منکر 312
- شرایط امر به معروف و نهی از منکر 313
- مراتب امر به معروف و نهی از منکر 314
- آفات ترک امر به معروف و نهی از منکر 316
- عوامل تعالی و انحطاط تمدن ها 317
- نظارت اجتماعی (امر به معروف و نهی از منکر) در صحیفه سجادیه 321
- 6. اصل مسئولیت پذیری 325
- اشاره 325
- مسئولیت پذیری در صحیفه سجادیه 328
- اشاره 330
- اشاره 334
- تفاوت ظلم و جور 334
- اشاره 336
- 1. اصل عدالت و انصاف 336
- عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه 342
- اشاره 354
- 2. اصل مواسات و مساوات 354
- مساوات یا مواسات 356
- مساوات و عدالت 357
- مساوات و مواسات در صحیفه سجادیه 358
- 3. اصل اعانت به مظلوم 363
- اشاره 363
- یاری نمودن مظلوم در صحیفه سجادیه 365
- مباحث مالی و اقتصادی 369
- اشاره 369
- اشاره 371
- 1. اصل تعاون 371
- تعاون در صحیفه سجادیه 376
- اشاره 383
- 2. اصل عدم پذیرش سلطه کافران 383
- عدم پذیرش سلطه کافران در صحیفه سجادیه 388
- اشاره 395
- 3. اصل ادای امانت 395
- اشاره 403
- 4. اصل حرکت به نفع دیگران 403
- حرکت به نفع دیگران در صحیفه سجادیه 407
یکی از دو طرف افراط و تفریط) و پناه اهل ایمان (در رهایی از تاریکی های نادانی و شبهات) و دستاویز چنگ زدگان (از کیفرها) و جمال و نیکویی جهانیان (زیرا به راهنمایی و روش او ترازوی عدل و داد در بین مردم برابر می گردد).
امام علیه السلام در این عبارت به این نکته اشاره دارد که اطاعت و بندگی خدا و رسول صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه اطهار به نوعی قرار داد و وفای به عهد و پیمان است.
امام علیه السلام در دعای سی و یکم و در عبارت یازدهم آن می فرمایند:
اللَّهُمَّ فَهَا أَنَا ذَا قَدْ جِئْتُک مُطِیعاً لِأَمْرِک فِیما أَمَرْتَ بِهِ مِنَ الدُّعَاءِ، مُتَنَجِّزاً وَعْدَک فِیما وَعَدْتَ بِهِ مِنَ الْإِجَابَهِ، إِذْ تَقُولُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ؛
بار خدایا پس اینک منم که به درگاه تو آمده ام؛ در حالی که فرمان تو را در دعایی که به آن امر فرموده ای اطاعت می کنم؛ و وفای به وعده ات را در اجابتی که به آن وعده داده ای خواهانم؛ آنجا که می فرمایی (ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ) ؛ بخوانید مرا تا برای شما روا سازم.
امام علیه السلام در این عبارت به پیمان و وعده ای اشاره دارد که خداوند با انسان بسته، که «بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را».(1) در این عبارت به نوعی اشاره به عهد و پیمان و قرارداد اطاعت خدا و در عوض احسان و برآوردن نیازهای انسان توسط خدا هستیم.
1- (1) غافر، آیه 60. (وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ)؛ «و پروردگارتان فرمود: مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم. در حقیقت، کسانی که از پرستش من کبر می ورزند به زودی خوار در دوزخ درمی آیند».