- سخن ما 1
- اشاره 8
- اخلاق اجتماعی 16
- اشاره 17
- اخلاق اجتماعی در مغرب زمین 17
- 2. فرا اخلاق 18
- 1. اخلاق توصیفی 18
- 3. اخلاق هنجاری 18
- زندگی امام سجاد علیه السلام 22
- دوران اجتماعی - سیاسی امام سجاد علیه السلام 27
- صحیفه سجادیه 36
- صلوات در صحیفه 43
- اشاره 43
- 1. جنبه اعتقادی 47
- 2. جنبه سیاسی 48
- 3. جنبه روانی 50
- 4. جنبه تربیتی 51
- اشاره 54
- اصل مسئولیت در برابر خانواده 56
- اصل مسئولیت خانواده در صحیفه سجادیه 58
- اشاره 58
- الف) زن و مرد 61
- ب) فرزندان 66
- مسئولیت های والدین نسبت به فرزندان 66
- اشاره 66
- تربیت فرزندان 68
- اشاره 68
- 1. خداجویی 69
- اشاره 69
- 2. کمال جویی 70
- 3. میل به جاودانگی 71
- 4. خوف و رجا 72
- 5. اختیار 76
- 6. غفلت 77
- 7. حبّ ذات 78
- 8. دنیاخواهی برای عبادت 79
- اشاره 80
- 1. اصل کنترل و هدایت 80
- 2. اصل تقوا 81
- 4. اصل زهد 84
- 5. اصل بازگشت یا تغییر رفتار 85
- 6. اصل عزّت 86
- 7. اصل توکل 87
- اشاره 88
- ج) روش های تربیتی در صحیفه سجادیه 88
- 2. روش تفضل (نه استحقاق بنده) 90
- 3. روش تبشیر 91
- 4. روش نیکی در برابر بدی 92
- 5. روش تأخیر در کیفر 93
- 6. روش موعظه 94
- 8. روش شناساندن حمد و ستایش 95
- 7. روش یادآوری نعمت 95
- 10. روش حسن ظن 96
- 9. روش ابراز توانایی ها 96
- 11. روش عذر پذیری 97
- 12. روش عیب پوشی 98
- 13. روش رفق و مدارا 99
- 14. روش کم شمردن خوبی ها و زیاد شمردن بدی ها 101
- اشاره 104
- 1. هدف غایی 104
- 2. اهداف واسطه ای 107
- شناخت خدا 107
- ایمان به خدا 109
- پرهیزکاری 111
- پرورش روح عبادت (بندگی و شکرگزاری) 112
- گرایش های ویژه انسان 113
- گرایش های مشترک میان انسان و حیوان 117
- روابط خانوادگی 120
- روابط اجتماعی 123
- روابط سیاسی 124
- سخن آخر 125
- روابط اقتصادی 125
- ب) آموزش اخلاق و عقیده درست و مهارت های لازم 128
- الف) اخلاق والدین نسبت به فرزندان 128
- ج) پرورش فرزندان نیک 129
- ه -) رعایت عدالت در بین فرزندان 130
- د) معرفی الگوهای صحیح 130
- اشاره 131
- 1. کمک به والدین 134
- 4. اطاعت از والدین 136
- 5. محبّت به والدین 137
- 8. دوری از عاق والدین 140
- 9. فرا گرفتن حقوق والدین 141
- 11. عدم سوء ظن وبدگمانی نسبت به زحمات والدین 142
- 12. طلب مغفرت برای والدین 143
- اشاره 144
- خویشاوندان در صحیفه سجادیه 147
- 1. دوستی و مودّت در بین خویشاوندان 147
- 2. خوش رفتاری با یکدیگر 148
- 3. یاری کردن یکدیگر 149
- 4. نیکی به خویشان 149
- 5. بخشش فراوان بدون منت 150
- 6 - همسایگان و دوستان 153
- نحوه سخن گفتن 156
- اشاره 156
- الف) مراء و جدال 159
- ب) دشنام و بدزبانی 164
- ج) چاپلوسی 167
- اشاره 171
- 1. اصل فرو خوردن خشم 171
- فرو خوردن خشم در صحیفه سجادیه 175
- 2. اصل صداقت 180
- اشاره 180
- صدق در صحیفه سجادیه 184
- آداب معاشرت 186
- اشاره 189
- احترام به انسانیت در صحیفه سجادیه 192
- 4. اصل تواضع 196
- اشاره 196
- تفاوت تذلّل و تواضع 199
- تواضع و فروتنی در صحیفه سجادیه 202
- اشاره 212
- 5. اصل خوش خلقی 212
- خوش خلقی در صحیفه سجادیه 215
- اشاره 219
- 6. اصل عفو و بخشش 219
- عفو و بخشش در صحیفه سجادیه 223
- 7. اصل رفق و مدارا 230
- اشاره 230
- رفق و مدارا در صحیفه سجادیه 235
- اشاره 241
- 8. اصل وفای به عهد 241
- وفای به عهد در صحیفه سجادیه 246
- اشاره 250
- عزّت نفس در صحیفه سجادیه 254
- اشاره 264
- 1. اصل دوست داشتن مردم 267
- اشاره 267
- دوست داشتن مردم در صحیفه سجادیه 273
- اشاره 286
- اصلاح فی مابین در صحیفه سجادیه 288
- 3. اصل خیر خواهی 290
- اشاره 290
- خیرخواهی در صحیفه سجادیه 293
- اشاره 300
- 4. اصل مقابله سیئه با حسنه 300
- مقابله بدی به نیکی در صحیفه سجادیه 303
- امر به معروف و نهی از منکر 306
- اشاره 307
- 5. اصل نظارت اجتماعی 307
- نصیحت و امر به معروف و نهی از منکر 312
- شرایط امر به معروف و نهی از منکر 313
- مراتب امر به معروف و نهی از منکر 314
- آفات ترک امر به معروف و نهی از منکر 316
- عوامل تعالی و انحطاط تمدن ها 317
- نظارت اجتماعی (امر به معروف و نهی از منکر) در صحیفه سجادیه 321
- اشاره 325
- 6. اصل مسئولیت پذیری 325
- مسئولیت پذیری در صحیفه سجادیه 328
- اشاره 330
- تفاوت ظلم و جور 334
- اشاره 334
- اشاره 336
- 1. اصل عدالت و انصاف 336
- عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه 342
- اشاره 354
- 2. اصل مواسات و مساوات 354
- مساوات یا مواسات 356
- مساوات و عدالت 357
- مساوات و مواسات در صحیفه سجادیه 358
- 3. اصل اعانت به مظلوم 363
- اشاره 363
- یاری نمودن مظلوم در صحیفه سجادیه 365
- مباحث مالی و اقتصادی 369
- اشاره 369
- اشاره 371
- 1. اصل تعاون 371
- تعاون در صحیفه سجادیه 376
- اشاره 383
- 2. اصل عدم پذیرش سلطه کافران 383
- عدم پذیرش سلطه کافران در صحیفه سجادیه 388
- 3. اصل ادای امانت 395
- اشاره 395
- 4. اصل حرکت به نفع دیگران 403
- اشاره 403
- حرکت به نفع دیگران در صحیفه سجادیه 407
شیخ حسین بحرانی می نویسد:
پس باید خود را چنان سازی که آرزوی آن داشته باشی که کسی به تو بد کند و آنگاه به او احسان کنی؛ تا به این وسیله به فضیلت نیکی کسی که تو را مورد بی مهری قرار داده است، دست یابی؛ و در نتیجه به رسول گرامی صلی الله علیه و آله و سلم و خاندان او علیه السلام تأسی نموده باشی... بنابراین تو به سبب بی مهری او و مقابله نمودن آن با نیکی و احسان به این مقام والا نایل خواهی شد. از سوی دیگر، تو با همه فقر و نیازی که در وجودت هست، اگر بدی و بی مهری را به نیکی پاسخ دهی، خداوند سبحان با آن کرم و غنای بی پایانش سزاوارتر است به اینکه در برابر اعمال ناروای تو، احسان و نیکی نماید. بنابراین نتیجه دوم این شیوه برخورد با بدان، آن است که حجّتی بر اکرام و لطف خداوند خواهی داشت. در حقیقت، خدای متعال از آن رو به تو فرمان داد بدی را به نیکی پاسخ گویی که به تو بفهماند: «اگر تو چنین کنی، من سزاوارتر به آن هستم، و تو به چنین معامله ای نیازمندتر هستی». او امر فرمود که با مردم این گونه برخورد و معامله نمایی و سودی که از این معامله عاید تو می گردد افزون تر از بهره ای است که به دیگری می رسانی. و اگر با دیده بصیرت بنگری، خواهی دید که بدی و بی مهری او نسبت به تو، چون تو را به این مکافات رسانده است، احسان درخور سپاس در حق تو بوده است، نه ظلم و ستم که در صدد انتقام از آن بر آیی.(1)
در فرهنگ اسلامی در مورد چشم پوشی از خطای دیگران توصیه های فراوانی شده است. برخی مواقع باید در برابر خطاهای دیگران تغافل ورزیده، خود را بی خبر نشان داد، به گونه ای که آنان خیال کنند وی خطای آنان را ندیده است. البته باید دقت داشت چشم پوشی از خطا و قاطعیت هر دو به جا باشد.
1- (1) شیخ حسین بحرانی، سلوک عرفانی در سیره اهل البیت علیهم السلام، ترجمه علی شیروانی، صص 74-75.