مکارم اخلاق در صحیفه سجادیه صفحه 318

ب) اتحاد و تفرقه؛(1)

ج) فسق و فجور و فساد اخلاق؛(2)

د) اجرا یا ترک امر به معروف و نهی از منکر.

قرآن درباره ضرورت امر به معروف و نهی از منکر، بسیار سخن گفته است. از یکی از آیات صریحاً استنباط می شود که ترک این فریضه بزرگ در هلاکت و انهدام یک قوم مؤثر است. در سوره مائده (آیه 79) یکی از علل دور افتادن کافران بنی اسرائیل از رحمت خدا را باز نداشتن یکدیگر از منکرات، یعنی ترک نهی از منکر ذکر کرده است: «[و] از کار زشتی که آن را مرتکب می شدند، یکدیگر را بازنمی داشتند. راستی، چه بد بود آنچه می کردند».(3)

در تاریخ اسلام یکی از علل مهم شکست مسلمین در اندلس همین فساد اخلاقی مسلمین ذکر شده است. در کتاب مناظره دکتر و پیر آمده است:

یکی از قدم های بزرگی که زمامداران مسیحی در اندلس برای اضمحلال مسلمین برداشتند، این بود که مشروبات الکلی را به طور مجانی وارد آنجا گردید و در دسترس جوانان مسلمان قرار دادند. به طوری که یکی از کشیشان مسیحی در یک سال، تمام انگورهای قرطبه را پیش خرید کرده، همه آنها را شراب انداخت و قسم یاد نمود که آن شراب ها را جز به

1- (1) آل عمران، آیه 103؛ انعام، آیه 153؛ انعام، آیه 65؛ انفال، آیه 46.
2- (2) هود، آیه 116؛ انبیاء، آیه 13؛ مؤمنون، آیات 33 و 64.
3- (3) مجموعه آثار شهید مطهری، ج 20، صص 500-502.