- سخن ما 1
- اشاره 8
- اخلاق اجتماعی 16
- اخلاق اجتماعی در مغرب زمین 17
- اشاره 17
- 2. فرا اخلاق 18
- 3. اخلاق هنجاری 18
- 1. اخلاق توصیفی 18
- زندگی امام سجاد علیه السلام 22
- دوران اجتماعی - سیاسی امام سجاد علیه السلام 27
- صحیفه سجادیه 36
- اشاره 43
- صلوات در صحیفه 43
- 1. جنبه اعتقادی 47
- 2. جنبه سیاسی 48
- 3. جنبه روانی 50
- 4. جنبه تربیتی 51
- اشاره 54
- اصل مسئولیت در برابر خانواده 56
- اشاره 58
- اصل مسئولیت خانواده در صحیفه سجادیه 58
- الف) زن و مرد 61
- مسئولیت های والدین نسبت به فرزندان 66
- اشاره 66
- ب) فرزندان 66
- اشاره 68
- تربیت فرزندان 68
- اشاره 69
- 1. خداجویی 69
- 2. کمال جویی 70
- 3. میل به جاودانگی 71
- 4. خوف و رجا 72
- 5. اختیار 76
- 6. غفلت 77
- 7. حبّ ذات 78
- 8. دنیاخواهی برای عبادت 79
- 1. اصل کنترل و هدایت 80
- اشاره 80
- 2. اصل تقوا 81
- 4. اصل زهد 84
- 5. اصل بازگشت یا تغییر رفتار 85
- 6. اصل عزّت 86
- 7. اصل توکل 87
- اشاره 88
- ج) روش های تربیتی در صحیفه سجادیه 88
- 2. روش تفضل (نه استحقاق بنده) 90
- 3. روش تبشیر 91
- 4. روش نیکی در برابر بدی 92
- 5. روش تأخیر در کیفر 93
- 6. روش موعظه 94
- 7. روش یادآوری نعمت 95
- 8. روش شناساندن حمد و ستایش 95
- 10. روش حسن ظن 96
- 9. روش ابراز توانایی ها 96
- 11. روش عذر پذیری 97
- 12. روش عیب پوشی 98
- 13. روش رفق و مدارا 99
- 14. روش کم شمردن خوبی ها و زیاد شمردن بدی ها 101
- اشاره 104
- 1. هدف غایی 104
- شناخت خدا 107
- 2. اهداف واسطه ای 107
- ایمان به خدا 109
- پرهیزکاری 111
- پرورش روح عبادت (بندگی و شکرگزاری) 112
- گرایش های ویژه انسان 113
- گرایش های مشترک میان انسان و حیوان 117
- روابط خانوادگی 120
- روابط اجتماعی 123
- روابط سیاسی 124
- سخن آخر 125
- روابط اقتصادی 125
- ب) آموزش اخلاق و عقیده درست و مهارت های لازم 128
- الف) اخلاق والدین نسبت به فرزندان 128
- ج) پرورش فرزندان نیک 129
- د) معرفی الگوهای صحیح 130
- ه -) رعایت عدالت در بین فرزندان 130
- اشاره 131
- 1. کمک به والدین 134
- 4. اطاعت از والدین 136
- 5. محبّت به والدین 137
- 8. دوری از عاق والدین 140
- 9. فرا گرفتن حقوق والدین 141
- 11. عدم سوء ظن وبدگمانی نسبت به زحمات والدین 142
- 12. طلب مغفرت برای والدین 143
- اشاره 144
- خویشاوندان در صحیفه سجادیه 147
- 1. دوستی و مودّت در بین خویشاوندان 147
- 2. خوش رفتاری با یکدیگر 148
- 3. یاری کردن یکدیگر 149
- 4. نیکی به خویشان 149
- 5. بخشش فراوان بدون منت 150
- 6 - همسایگان و دوستان 153
- اشاره 156
- نحوه سخن گفتن 156
- الف) مراء و جدال 159
- ب) دشنام و بدزبانی 164
- ج) چاپلوسی 167
- اشاره 171
- 1. اصل فرو خوردن خشم 171
- فرو خوردن خشم در صحیفه سجادیه 175
- اشاره 180
- 2. اصل صداقت 180
- صدق در صحیفه سجادیه 184
- آداب معاشرت 186
- اشاره 189
- احترام به انسانیت در صحیفه سجادیه 192
- 4. اصل تواضع 196
- اشاره 196
- تفاوت تذلّل و تواضع 199
- تواضع و فروتنی در صحیفه سجادیه 202
- 5. اصل خوش خلقی 212
- اشاره 212
- خوش خلقی در صحیفه سجادیه 215
- اشاره 219
- 6. اصل عفو و بخشش 219
- عفو و بخشش در صحیفه سجادیه 223
- 7. اصل رفق و مدارا 230
- اشاره 230
- رفق و مدارا در صحیفه سجادیه 235
- اشاره 241
- 8. اصل وفای به عهد 241
- وفای به عهد در صحیفه سجادیه 246
- اشاره 250
- عزّت نفس در صحیفه سجادیه 254
- اشاره 264
- 1. اصل دوست داشتن مردم 267
- اشاره 267
- دوست داشتن مردم در صحیفه سجادیه 273
- اشاره 286
- اصلاح فی مابین در صحیفه سجادیه 288
- 3. اصل خیر خواهی 290
- اشاره 290
- خیرخواهی در صحیفه سجادیه 293
- اشاره 300
- 4. اصل مقابله سیئه با حسنه 300
- مقابله بدی به نیکی در صحیفه سجادیه 303
- امر به معروف و نهی از منکر 306
- 5. اصل نظارت اجتماعی 307
- اشاره 307
- نصیحت و امر به معروف و نهی از منکر 312
- شرایط امر به معروف و نهی از منکر 313
- مراتب امر به معروف و نهی از منکر 314
- آفات ترک امر به معروف و نهی از منکر 316
- عوامل تعالی و انحطاط تمدن ها 317
- نظارت اجتماعی (امر به معروف و نهی از منکر) در صحیفه سجادیه 321
- 6. اصل مسئولیت پذیری 325
- اشاره 325
- مسئولیت پذیری در صحیفه سجادیه 328
- اشاره 330
- اشاره 334
- تفاوت ظلم و جور 334
- 1. اصل عدالت و انصاف 336
- اشاره 336
- عدالت و انصاف در صحیفه سجادیه 342
- 2. اصل مواسات و مساوات 354
- اشاره 354
- مساوات یا مواسات 356
- مساوات و عدالت 357
- مساوات و مواسات در صحیفه سجادیه 358
- اشاره 363
- 3. اصل اعانت به مظلوم 363
- یاری نمودن مظلوم در صحیفه سجادیه 365
- اشاره 369
- مباحث مالی و اقتصادی 369
- اشاره 371
- 1. اصل تعاون 371
- تعاون در صحیفه سجادیه 376
- 2. اصل عدم پذیرش سلطه کافران 383
- اشاره 383
- عدم پذیرش سلطه کافران در صحیفه سجادیه 388
- 3. اصل ادای امانت 395
- اشاره 395
- 4. اصل حرکت به نفع دیگران 403
- اشاره 403
- حرکت به نفع دیگران در صحیفه سجادیه 407
زیر نظر حاکم است. این امر نتایج مثبت و گسترده ای در انجام بهتر کارها و ناامیدی دشمنان از نفوذ در آن جامعه به همراه دارد.(1)
امام علیه السلام در دعای بیست و هفتم و در عبارت دهم آن می فرمایند:
اللَّهُمَّ اشْغَلِ الْمُشْرِکِینَ بِالْمُشْرِکِینَ عَنْ تَنَاوُلِ أَطْرَافِ الْمُسْلِمِینَ، وَ خُذْهُمْ بِالنَّقْصِ عَنْ تَنَقُّصِهِمْ، وَ ثَبِّطْهُمْ بِالْفُرْقَهِ عَنِ الِاحْتِشَادِ عَلَیْهِمْ؛
بار خدایا کفار را از دست درازی به مرزهای مسلمانان (یا به طوایف مسلمانان) به خودشان وادار و به کاستن شان از کاستن مسلمانان جلوگیری نما (هلاک و تباهشان گردان) و به پراکندگی شان از اجتماع و گرد آمدن بر مسلمانان بازدار.
امام علیه السلام در این عبارت از خداوند متعال می خواهد که در بین دشمنان تفرقه و جدایی به وجود آید تا خودشان گرفتار کارهای خودشان باشند و از قصد حمله به کشورهای اسلامی منصرف شوند. از این سخنان امام سجاد به نحو التزام می توان استنباط کرد که امام علیه السلام چنین وضعیتی را برای دشمنان مسلمان می خواهد پس آنچه برای مسلمانان خواهان است، عکس آن، یعنی تعاون و وحدت و همکاری و همیاری است.
امام در دعای بیست و هفتم و در عبارت پنجم آن می فرمایند:
اللَّهُمَّ افْلُلْ بِذَلِک عَدُوَّهُمْ، وَ اقْلِمْ عَنْهُمْ أَظْفَارَهُمْ، وَ فَرِّقْ بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ أَسْلِحَتِهِمْ، وَ اخْلَعْ وَثَائِقَ أَفْئِدَتِهِمْ، وَ بَاعِدْ بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ أَزْوِدَتِهِمْ، وَ حَیِّرْهُمْ فِی سُبُلِهِمْ، وَ ضَلِّلْهُمْ عَنْ وَجْهِهِمْ، وَ اقْطَعْ عَنْهُمُ الْمَدَدَ، وَ انْقُصْ مِنْهُمُ الْعَدَدَ، وَ امْلَأْ أَفْئِدَتَهُمُ الرُّعْبَ، وَ اقْبِضْ أَیْدِیَهُمْ عَنِ الْبَسْطِ، وَ اخْزِمْ أَلْسِنَتَهُمْ عَنِ النُّطْقِ، وَ شَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ وَ نَکِّلْ بِهِمْ مَنْ وَرَاءَهُمْ، وَ اقْطَعْ بِخِزْیِهِمْ أَطْمَاعَ مَنْ بَعْدَهُمْ؛
1- (1) ر. ک: حمید رضا حق شناس، اخلاق اجتماعی در صحیفه سجادیه، ص 95.