مکارم اخلاق در صحیفه سجادیه صفحه 57

شده است. گفتند: «ای پدر، [دیگر] چه می خواهیم؟ این سرمایه ماست که به ما بازگردانیده شده است. قوت خانواده خود را فراهم...».(1)

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند: «بهترین شما کسی است که برای خانواده خود بهتر است».(2)

امام سجاد علیه السلام می فرمایند:

خداوند از آن کسی از شما بیشتر خشنود است که نعمت ها را بر عیال خود تمام تر کند، و فرمود: اگر به بازار روم و چند درهمی داشته باشم که برای عائله خود گوشت بخرم، در حالی که به آن خیلی تمایلی داشته باشند، برای من از آزاد کردن برده ای محبوب تر است.(3)

خانواده را سنگ اول و زیر بنای جامعه می دانند که از اجتماع مشروع والدین و فرزندان پدید آمده است. در برخی از جوامع خانواده حتی در برگیرنده خویشان، اقوام، همسایگان و افراد قبیله هم می شود. خانواده در اسلام امری مقدس و عامل و سببی برای دست یابی به کمال، مودّت، رحمت، انس و صفاست. خانواده مکتب سازندگی فضیلت هاست و نسلی که متعهد، وظیفه شناس و نیز در حیات اجتماعی مسئولیت پذیر باشد از آنجا بوجود می آید. قانون تکامل و رشد که از مظاهر تکامل اجتماعی است از آنجا منشأ شکل می گیرد.(4)

خانواده به عنوان اجتماعی کوچک از اعضای مختلفی تشکیل شده که رکن رکین آن زن و مرد است. هر یک از اعضای خانواده نسبت به یکدیگر دارای تکلیف و مسئولیتی است. و به قول مرحوم محمد جواد مغینه، «مقام مسئوولیت بعد از تکلیف است، زیرا از آن می جوشد و زاده می شود».(5)

1- (1) یوسف، آیه 65.
2- (2) ملّا مهدی نراقی، جامع السعادات، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، ج 2، ص 192.
3- (3) همان، ص 193.
4- (4) علی قائمی، اخلاق و معاشرت در اسلام، صص 121-122.
5- (5) محمدجواد مغنیه، فلسفه اخلاق در اسلام، ترجمه عبدالحسین صافی، ص 169.