ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 128

تشبیه در سوره نحل

(بیان) گفتار خدای- عزّ و جلّ-: وَ لِلَّهِ غَیْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما أَمْرُ السَّاعَهِ إِلَّا کَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ (1).

معنای (او) در گفتار خدا (او هو اقرب) اظهار این معنی است که موضوع قیامت یا مانند چشم برهم زدن یا نزدیکتر از آن است، و گفته شده: (آوردن (او) برای به شک انداختن مخاطب است، و معنی این است که درباره آن موضوع (قیامت) بر چنین شکّی باشید. و تشبیه در آن آیه رساترین بیان در وصف چیزی است که درباره آن به مثل چنین حالتی از سرعت در ظهور و نزدیکی زمان وقوع، خبر آورده می شود.

خدای- تعالی- در سخن از تخت بلقیس گفته است: قالَ الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ أَنَا آتِیکَ بِهِ قَبْلَ أَنْ یَرْتَدَّ إِلَیْکَ طَرْفُکَ (2) و (قبل ان یرتدّ ...) یعنی (قبل ارتداد الجفن علی الجفن (: پیش از برگشتن پلک بر روی پلک)) و در گفتار عرب بسیار آمده و بر سر زبانها مشهور شده که: (فعل کذا فی طرفه عین و لحظه عین (: فلان کار رای در یک چشم بر هم زدن و در یک نگاه چشم انجام داد)) تا جایی که لحظه رای در سرعت و زودگذری کنایه از مقدار معیّنی از زمان قرار داده اند.

و بتحقیق شاعران، حرکت برق رای که خود مثل در سرعت است، به (طرفه العین (: برهم زدن چشم)) تشبیه کرده اند، و گفته اند: (أومض البرق) (: برق0.