ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 145

تشبیه در سوره انبیاء

(بیان) گفتار خدای- عزّ و جلّ-: یَوْمَ نَطْوِی السَّماءَ کَطَیِّ السِّجِلِّ لِلْکُتُبِ (1):

در تفسیر آمده است: (سجلّ عبارت است از: طوماری که در آن نوشته ای باشد) و ابن عبّاس گفته است: (سجلّ: طومارهایی است که با آنچه در آن نوشته شده، درپیچیده می شود) و گفته شده: (سجلّ نام فرشته ای است (2)).

(و السّجل) با سکون جیم قراءت شده است. و حمزه بن حبیب و علی بن حمزه الکسائی، و عاصم بن بهدله (3) در روایت حفص: (کطیّ السّجلّ للکتب) قراءت کرده اند، و باقی قاریان (کطیّ السّجلّ للکتاب) خوانده اند.

و آن آیه در برگیرنده این معنی است که تجدید حیات مخلوق برای پاداش که متضمن اعاده زندگی مخلوق پس از فنای آن است، همانند نوشته ای است که با نوشته هایش درپیچیده شود؛ آنگاه برای به کار بستن باز می شود، و شاعران کلمه (طیّ) را بر وجه استعاره و تشبیه، در اوصاف بسیاری به کار برده اند؛ از آن جمله گفتار امرؤ القیس در سخن از الاغ است: از بحر طویل9)

1- - سوره الانبیاء (21) آیه 104.
2- - در الکشّاف، ج 3، ص 108 آمده است که: (و گفته شده: (السّجلّ: فرشته ای است که طومارهای فرزندان آدم را وقتی نزدش برده می شود، درهم می پیچد) و گفته شده: (نام کاتب پیامبر خدا (ص) است)، و بنابراین (کتاب) نام طوماری است که در آن نوشته می شود.)
3- - وی مکنّی به ابوبکر پسر ابی النّجود، و جزء طبقه سوم قاریان کوفه است، و به سال 128 ه وفات یافت. (الفهرست، ص 49)