- سخن مترجم 1
- تشبیه و اهمیت بررسی آن 5
- مقدّمه مصححان 5
- معنای اصطلاحی آن 7
- معنای لغوی تشبیه 7
- کتابهای تالیف شده در موضوع تشبیه 8
- اسم و لقب 9
- شرح حال ابن ناقیا 9
- ولادت 10
- اعتقاد او به آراء پیشینیان 12
- مفاخرت و عداوت میان او و ابن شبل 13
- تاریخ وفات وی 14
- شعر او 15
- اشاره 15
- نمونه هایی از شعر ابن ناقیا 16
- امّا کتابهای ابن ناقیا: 20
- اشاره 30
- تاثیر قرآن کریم در بلاغت عربی و تدوین کتاب هایی در مجازات قرآن و حدیث 30
- الجمان فی تشبیهات القرآن نخستین کتاب درباره تشبیهات قرآن کریم 33
- مقدّمه مؤلف 40
- تشبیه در سوره بقره 42
- تشبیه در سوره آل عمران 56
- تشبیه در سوره انعام 60
- تشبیه در سوره اعراف 77
- تشبیه در سوره یونس 90
- تشبیه در سوره رعد 116
- تشبیه در سوره ابراهیم 119
- تشبیه در سوره نحل 128
- تشبیه در سوره کهف 133
- تشبیه در سوره انبیاء 145
- تشبیه در سوره حجّ 148
- تشبیه در سوره نور 153
- تشبیه در سوره نمل 165
- تشبیه در سوره عنکبوت 171
- تشبیه در سوره احزاب 174
- تشبیه در سوره سبأ 176
- تشبیه در سوره یس 185
- تشبیه در سوره صافّات 229
- تشبیه در سوره فصّلت 235
- تشبیه در سوره محمّد (ص) 241
- تشبیه در سوره فتح 254
- تشبیه در سوره الذاریات 275
- تشبیه در سوره إقتربت 279
- تشبیه در سوره الرحمن 291
- تشبیه در سوره واقعه 300
- تشبیه در سوره حشر 310
- تشبیه در سوره صفّ 313
- تشبیه در سوره جمعه 321
- تشبیه در سوره منافقین 323
- تشبیه در سوره ن 325
- تشبیه در سوره سأل سائل 329
- تشبیه در سوره مدّثّر 333
- تشبیه در سوره انسان 340
- تشبیه در سوره مرسلات 348
- تشبیه در سوره فیل 356
- اشاره 361
- ملحقات 361
- ترجمه احادیث و روایات و امثال و عبارتهای عربی منقول در مقدّمه مصححان و متن الجمان 383
- ترجمه اشعار در مقدّمه مصححان 399
- ترجمه اشعار متن 406
- ترجمه اشعار و عبارتهای عربی در پاورقیها 506
- منابع و مآخذ تصحیح الجمان 510
- منابع و مآخذ ترجمه الجمان 519
- فهرست الفبایی قافیه های اشعار منقول در متن «الجمان فی تشبیهات القرآن» 523
- فهرست نامهای اشخاص و فرقه ها و قبیله های مذکور در کتاب «الجمان فی تشبیهات القرآن» 548
- فهرست الفبایی مکانها و بناهای تاریخی مذکور در «الجمان فی تشبیهات القرآن» 568
- فهرست نامهای ستارگان و اصطلاحات نجومی مذکور در «الجمان فی تشبیهات القرآن» 571
نیکوآورنده و شعرش لطیف می باشد.
حقیقت هر چه باشد، ما اکنون این جا آنچه به آن دست یافته ایم بیان می داریم، شاید روزگار پرده از دیوان بزرگ او بردارد، تا محقّقان از آن بهره مند شوند.
نمونه هایی از شعر ابن ناقیا
و از جمله شعر او، اشعاری است که عماد اصفهانی یاد کرده و گفته است:
محمّد بن ناصر با اجازه روایت، از قول ابن ناقیا، و از اشعار خود او برای ما قراءت کرد:
الف 15 أتری حال ذلک الحبّ بغضا و ذوی غصنه و قد کان غضّا!!
16 أتری کان ذلک الوصل زورا فانتهی بی إلی الصدود و افضی
17 قل لمن ضیّع الوداد و اغری بالتّجنّی و رام للعهد نقضا
18 قد جعلنا الوداد حتما علینا و رأینا الوفاء بالعهد فرضا
(و نیز) محمّد بن ناصر گفت: ابن ناقیا از شعر خود این اشعار را برای ما خواند:
ب 19 ان کان کافور التّجا ... رب ذرّ فی مسک الذوائب
20 فاللّیل احسن ما یکو ... ن اذا تبرقع بالکواکب
و (... برای ما قرائت کرد) این اشعار را:
ج 21 أما تری السّحب أبدت غلائل الأرض خضرا
22 قد أظهر اللّه فیها زهر الکواکب زهرا
23 مثل الیواقیت راقت زرقا و حمرا و صفرا
24 و کالخرائد أبدت فرعا و خدّا و ثغرا
... و این اشعار را:
د 25 فلا تغترز بالبشر من وجه حاسد ببرز ابتسام الثّغر غطّی لظی الحقد
26 فانّ مشوب السّمّ لا شکّ قاتل و ان هو اخفت طعمه لذه الشّهد
... و این اشعار را- در تعبیر از آتش با عبارت معمّا-: