ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 165

تشبیه در سوره نمل

(بیان) گفتار خدای- عزّ و جلّ-: وَ أَلْقِ عَصاکَ فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ کَأَنَّها جَانٌّ وَلَّی مُدْبِراً وَ لَمْ یُعَقِّبْ یا مُوسی لا تَخَفْ إِنِّی لا یَخافُ لَدَیَّ الْمُرْسَلُونَ (1).

(الاهتزاز) شدّت لرزش در حرکت است، و حیوان را حرکتی است که بر وجود آن دلالت دارد، و هرگاه موجودی بر حالت آن حرکت، دیده شود، به سبب آن، شکّی در حیوان بودنش دست نمی دهد، و حرکت حیوانی عبارت از تغییری است که به وسیله نفس حیوانی تحقّق می یابد؛ با شرط این که آن چیز (صاحب نفس) بر ساختمان حیوانی باشد، و این حالت آنچه را که برخی ملحدان درباره عصا (عصای موسی) ادّعا می کنند، ردّ می کند.

و اصل معنای (عصا) امتناع است، گفته می شود: (عصی یعصی) هرگاه شخصی (از کاری یا چیزی) خودداری کند. شاعر گفته است: از بحر کامل

433 تصف السّیوف و غیرکم یعصی بها یا ابن القیون و ذاک فعل الصیقل

(2) امّا گفتار خدای- تعالی-: فَأَلْقی عَصاهُ فَإِذا هِیَ ثُعْبانٌ مُبِینٌ (3) تا گفتار او: فَإِذا هِیَ تَلْقَفُ ما یَأْفِکُونَ (4).

(الثعبان): مار ستبر دراز. و اصل آن از (ثعبت الماأ أثعبه (: آب رای روان7.

1- - سوره النّمل (27) آیه 10.
2- - آن بیت از جریر است. دیوان او، ص 447 ملاحظه شود.
3- - سوره الاعراف (7) آیه 107.
4- - سورهالاعراف (7) آیه 117.