ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 185

تشبیه در سوره یس

(بیان) گفتار خدای- عزّ و جلّ-: وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّی عادَ کَالْعُرْجُونِ الْقَدِیمِ (1).

(القمر) به نصب و به رفع خوانده می شود؛ نصب آن با تقدیر فعلی است که فعل ظاهر ( (قدّرناه)) مفسّر آن است، و گویی معنی به این عبارت است: (قدّرنا القمر قدّرناه)، و رفع بنابر وجه (و آیه لهم القمر قدّرناه) است (2)، و ممکن است بنابر وجه رفع (القمر) خود مبتدا و جمله (قدّرناه) خبر آن باشد.

و امّا منزلهای ماه:

این منزلها عبارت از بیست و هشت منزلی است که ماه در هر ماه در آنها وارد می شود، و عرب معتقد است که (انواء) (3) متعلّق به آن منازل است، و آنها را ستارگان (اخذ) می گویند، زیرا ماه در هر شب در یکی از آنها وارد می شود؛ تا این که به هلال باز می گردد، و آن منزلها منسوب به برجهای دوازده گانه است، و خدای- تعالی-م.

1- - سوره یس (36) آیه 39.
2- - توضیح مطلب این است که جمله (و القمر قدّرناه) معطوف به (اللّیل نسلخ منه النّهار) می شود، و بنابراین، تفسیر برای (آیه) می باشد. رک: مجمع البیان، ج 8، ص 423.- م.
3- - (الانواء): ابو عبید گفته است: انواء (جمع نوء) بیست و هشت ستاره ای است که مطلع آنها در طول سال معروف است، و در هر سیزده شب یکی از آنها هنگام طلوع خورشید فرو می افتد، و مقابل آن، ستاره دیگری در مشرق طلوع می کند. رک: لسان العرب ریشه (نوء) و به معنای باران نیز آمده است. (المعجم الوسیط) و ظاهرا در این مقام همین معنای اخیر مراد است.- م.