ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 275

تشبیه در سوره الذاریات

(بیان) گفتار خدای- عزّ و جلّ-: وَ فِی عادٍ إِذْ أَرْسَلْنا عَلَیْهِمُ الرِّیحَ الْعَقِیمَ ما تَذَرُ مِنْ شَیْ ءٍ أَتَتْ عَلَیْهِ إِلَّا جَعَلَتْهُ کَالرَّمِیمِ (1).

(و فی عاد ...) یعنی در قوم عاد نیز آیت دیگری است، علاوه بر آن آیتی که در (آیه) و فی موسی (2) گذشت.

(العقیم) باد عقیم آن بادی است که با آن باروری (ابر) نیست، و بارانی به بار نمی آورد، و تنها باد هلاکت است.

(الرّمیم): برگ خشک خرد شده ای است که (هشیم) بر آن اطلاق می شود؛ طائی (ابو تمّام) گفته است: از بحر خفیف

804 اصبحت روضه الشّباب هشیما و غدت ریحه البلیل عقیما

(3) و معنای تشبیه در آن آیه این است که آن باد به سبب تندی و سرعت حرکتش هر چه را بر آن وزید، همانند برگ خشک ساخت و از پیامبر (ص) روایت می شود که: وی گفته است: (نصرت بالصّبا و اهلکت عاد بالدبور (3)).د.

1- - سوره الذاریات (51) آیه 41- 42.
2- - در آیه 38 همان سوره خدای- تعالی- گفته است: وَ فِی مُوسی إِذْ أَرْسَلْناهُ إِلی فِرْعَوْنَ بِسُلْطانٍ مُبِینٍ. (3)- در نسخه اصل چنین است، امّا در دیوان او، ص 220 (بجای عقیما) سموما ضبط شده است.
3- - النهایه، ج 2، ص 98، و لسان العرب، ریشه (دبر) ملاحظه شود.