ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 309

927 یرین حباب الماء و الموت دونه فهنّ لاصوات السّقاه روانی

928 باوجد منّی غلّ صدر و لوعه علیک و لکنّ العدوّ عدانی

(1) و عجلی (2) گفته است: از بحر طویل

929 أقول لراعی الذود لمّا تحدّرت علی أثلات القاع منتشرات

930 اذا سامها غیطان حوضی تذکّرت بقایا نطاف بالحمی خصرات

931 ترفّق بها یا راعی الذود انّها تذاد عن الاوطان مقتسرات

پس شاعر از دوری آن شتران از وطن در چراگاههایشان و از اشتیاق آنها به ته مانده های آب در گودالها- هنگامی که آب را در میان آن درختان انبوه نمی یابند- یاد کرده است، و حال شتران در بیشتر روزگار زندگیشان و آنچه از وضع آنها دانسته شده چنین است. و همانا شتران، هر روزه، یا یک روز در میان، و یا صبح و بعد از ظهر و همانند آن احوال به سیراب شدن می رسند، و از نعمت ورود به آبشخوار بهره مند می شوند و این در حالی است که چراگاه نزدیک، و امکان دسترسی به آن فراهم باشد، آنگاه بر حسب موقعیت آبشخوار از دسترسی به آن دور می شوند و تشنگیشان به طول می انجامد. و آیه یاد شده از این سوره درباره (ابیّ بن خلف) و همراهانش نازل شده است، و (مقصود از نزل در) گفتار خدای- تعالی-: هذا نُزُلُهُمْ (3) روزی و پاداش ایشان است، و اصل نزل عبارت است از آنچه برای فرود آمدن در میان قومی مهیا شده است. و معنای آیه این است که: پاداش ایشان همانند پاداش اهل بهشت است.6.

1- - در نسخه اصل چنین است اما در دیوان به این عبارت نقل شده است: باکثر منی غله و صبابه الیک و لکن العدو عدانی
2- - دو شاعر ملقّب به (العجلی) اند: یکی الاغلب از شاعران مخضرم و دیگری ابو دلف. از شاعران عصر عباسی. رک: الاغلام زرکلی، ج 1، ص 339 و ج 6، ص 13.- م.
3- - سوره الواقعه (56) آیه 56.