ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 340

تشبیه در سوره انسان

(بیان) گفتار خدای- عز و جل-: وَ یُطافُ عَلَیْهِمْ بِآنِیَهٍ مِنْ فِضَّهٍ وَ أَکْوابٍ کانَتْ قَوارِیرَا قَوارِیرَا مِنْ فِضَّهٍ قَدَّرُوها تَقْدِیراً (1).

مقصود خدا این است که آن ظرفها با وجودی که از جنس نقره می باشد، در جلا و شفافیت و ظرافتشان، همچون شیشه هاست. این عبارت بر اسلوب تشبیه بیان شده، هر چند ادات تشبیه در آن یاد نشده است، چنان که شاعر گفته است: از بحر رجز

1025 عیرانه زیّافه صفوف تخلط بین و بر وصوف

(2) یعنی گویی آن شتر در سرعت حرکت همانند دو دستی است که موی را به پشم در می آمیزد.

و از این باب است گفتار نابغه در حالی که زره ها را وصف می کند: از بحر طویل

1026 علین بکدیون و اشعرن کرّه فهنّ اضاء ضافیات الغلائل

(3) (4)ت.

1- - سوره الانسان (76) آیه 15 و 16.
2- - در نسخه اصل چنین است اما در لسان العرب، ریشه (صوف) (بجای عیرانه زیافه) حلبانه رکبانه ضبط شده است.
3- - روایت آن بیت در لسان العرب، ریشه (کدن) چنین است: (علین بکدیون و أبطنّ کرّه فهنّ وضاء صافیات الغلائل).- م.
4- - در نسخه اصل چنین است اما در دیوان او، ص 132 (بجای اشعرن) ابطن ضبط شده است.