ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 348

تشبیه در سوره مرسلات

(بیان) گفتار خدای- عزّ و جلّ-: إِنَّها تَرْمِی بِشَرَرٍ کَالْقَصْرِ کَأَنَّهُ جِمالَتٌ صُفْرٌ (1) در تفسیر آمده است که (قصر) مفرد (قصور) است، و گفته شده: (قصر جمع قصره و آن درخت ستبر است) و (جمالات) در گفتار خدا (کانّه جمالات صفر)- به کسر جیم- جمع (جمال) است چنان که می گویی: (بیوت و بیوتات) و آن جمع الجمع است، و (جمالات) قراءت ابن کثیر و نافع و ابو بکر از قول عاصم و ابو عمرو و ابن عامر است.

و جمع (جمال) با (الف و تاء) بر وجه جمع مونث سالم است، چنان که در قول عرب (جمائل) بر وجه مکسر، جمع بسته شده است. و ذو الرمه گفته است: از بحر طویل

1053 و قرّ بن بالزرق الجمائل بعد ما تقوّب عن غربان اوراکها الخطر

(2) و به شتر سیاهی که مایل به زردی است (ابل صفر) اطلاق می شود، اعشی گفته است: از بحر خفیف

1054 تلک خیلی منه و تلک رکابی هنّ صفر اولادها کالزّبیب

(الشرر) پاره ای از آتش است که در اطراف می جهد و اصل معنای آن ظهور است، و آن از گفتار تو: (شررت الثّوب) است و (هنگامی این کلام را می گویی) کهد.