- سخن مترجم 1
- تشبیه و اهمیت بررسی آن 5
- مقدّمه مصححان 5
- معنای اصطلاحی آن 7
- معنای لغوی تشبیه 7
- کتابهای تالیف شده در موضوع تشبیه 8
- شرح حال ابن ناقیا 9
- اسم و لقب 9
- ولادت 10
- اعتقاد او به آراء پیشینیان 12
- مفاخرت و عداوت میان او و ابن شبل 13
- تاریخ وفات وی 14
- شعر او 15
- اشاره 15
- نمونه هایی از شعر ابن ناقیا 16
- امّا کتابهای ابن ناقیا: 20
- اشاره 30
- تاثیر قرآن کریم در بلاغت عربی و تدوین کتاب هایی در مجازات قرآن و حدیث 30
- الجمان فی تشبیهات القرآن نخستین کتاب درباره تشبیهات قرآن کریم 33
- مقدّمه مؤلف 40
- تشبیه در سوره بقره 42
- تشبیه در سوره آل عمران 56
- تشبیه در سوره انعام 60
- تشبیه در سوره اعراف 77
- تشبیه در سوره یونس 90
- تشبیه در سوره رعد 116
- تشبیه در سوره ابراهیم 119
- تشبیه در سوره نحل 128
- تشبیه در سوره کهف 133
- تشبیه در سوره انبیاء 145
- تشبیه در سوره حجّ 148
- تشبیه در سوره نور 153
- تشبیه در سوره نمل 165
- تشبیه در سوره عنکبوت 171
- تشبیه در سوره احزاب 174
- تشبیه در سوره سبأ 176
- تشبیه در سوره یس 185
- تشبیه در سوره صافّات 229
- تشبیه در سوره فصّلت 235
- تشبیه در سوره محمّد (ص) 241
- تشبیه در سوره فتح 254
- تشبیه در سوره الذاریات 275
- تشبیه در سوره إقتربت 279
- تشبیه در سوره الرحمن 291
- تشبیه در سوره واقعه 300
- تشبیه در سوره حشر 310
- تشبیه در سوره صفّ 313
- تشبیه در سوره جمعه 321
- تشبیه در سوره منافقین 323
- تشبیه در سوره ن 325
- تشبیه در سوره سأل سائل 329
- تشبیه در سوره مدّثّر 333
- تشبیه در سوره انسان 340
- تشبیه در سوره مرسلات 348
- تشبیه در سوره فیل 356
- ملحقات 361
- اشاره 361
- ترجمه احادیث و روایات و امثال و عبارتهای عربی منقول در مقدّمه مصححان و متن الجمان 383
- ترجمه اشعار در مقدّمه مصححان 399
- ترجمه اشعار متن 406
- ترجمه اشعار و عبارتهای عربی در پاورقیها 506
- منابع و مآخذ تصحیح الجمان 510
- منابع و مآخذ ترجمه الجمان 519
- فهرست الفبایی قافیه های اشعار منقول در متن «الجمان فی تشبیهات القرآن» 523
- فهرست نامهای اشخاص و فرقه ها و قبیله های مذکور در کتاب «الجمان فی تشبیهات القرآن» 548
- فهرست الفبایی مکانها و بناهای تاریخی مذکور در «الجمان فی تشبیهات القرآن» 568
- فهرست نامهای ستارگان و اصطلاحات نجومی مذکور در «الجمان فی تشبیهات القرآن» 571
5
ترجمه اشعار و عبارتهای عربی در پاورقیها
آذنتنا ...
(اسماء) ما را از جدایی خود آگاه ساخت، و چه بسا اقامت گزیننده ای که اقامت از او خسته می شود.
إذا توجّس ...
(آن صیّاد) هرگاه صدایی از برخورد سر سمهای آن خران وحشی (گوره خران) احساس می کند، مثل آن است که (دچار تب شده) یا لرزه اش گرفته یا به سینه پهلو گرفتار آمده است.
إذا طلعت الشّعری ...
هرگاه ستاره (الشّعری) بامدادان طلوع کند و بارانی نبینی، سپس هیچ گوسفندی را خوراک قرار مده، و شتران را بدنبال فرست تا برای تو در روی زمین جای آباد جست و جو کنند.
إذا امست الثّریّا قمّه رأس ...
هرگاه ستاره ثریّا شباهنگام بر بالای سر رسد، پس شب جوان و شب طعام (یا شب تبر) است (1).
اذا امست الثّریّا قمّ رأس ...م.
1- - شاید مقصود سجع پرداز عرب این باشد که در آن هنگام، جوان باید با تیشه در پی گرفتن هیزم باشد، فأس به معنای غذا خوردن نیز هست، بنا بر این شاید مقصود این باشد که هنگام طلوع ثریّا بر بالای سر که مقارن با فصل زمستان است، کار مردم خوردن غذا و میهمانی است.- م.