ترجمه الجمان فی تشبیهات القرآن صفحه 56

تشبیه در سوره آل عمران

(تشبیه در) قول خدای- عزّ و جلّ-: کدأب آل فرعون و الّذین من قبلهم کذّبوا بآیاتنا فأخذهم اللّه بذنوبهم و اللّه شدید العقاب (1)- او خداش پسر زهیر پسر ربیعه پسر عمرو پسر عامر پسر صعصعه از شاعران نغزآور عصر جاهلی است. (الشعر و الشعراء، ج 2، ص 540).(2):

(دأب) به معنای عادت و ملازمت سیرتی است. گفته می شود: (دأب، یدأب دأبا و دؤوبا) (: عادت کرد، عادت می کند عادت کردنی) و هو دائب بفعل کذا یعنی او بنابر عادت و سیرت خود به فلان کار ادامه می دهد (3).

خداش بن زهیر عامری (3) گفته است: از بحر طویل

34 و ما زال ذاک الدأب حتّی تخاذلت هوازن و ارفضّت سلیم و عامر

و از آن قبیل است (معنای دأب) در گفتار خدای- تعالی-: تزرعون سبع سنین دأبا (4) که معنای (دأب) جدیّت در کار کشت و زرع و ملازمت آن است. و دأبا به تقدیر فعل (تدأبون) که (تزرعون) بر آن دلالت دارد، منصوب شده است. و محلّ7.

1- - سوره ال عمران
2- آیه 11.
3- - در لسان العرب ریشه (دأب) آمده است: (زجاج درباره گفتار خدای- تعالی-: (کدأب ال فرعون)، گفته است: (یعنی مانند حال ال فرعون و کار ال فرعون، اهل لغت چنین گفته اند، ازهری گفته است: و سخن درباره دأب به نظر من- و اللّه اعلم- آن است که دأب در این جا به معنای کوشش ایشان در کفرشان و معاونت آنها ضد پیامبر (ص) همانند همیاری ال فرعون ضدّ موسی (ع) است.)
4- - سوره یوسف (12) آیه 47.