- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- فصل دوم تعریف دل 16
- اشاره 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- الف) توبه صادق 38
- نشانههای استطاعت 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- 3. مقام تلبیه 50
- اشاره 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
حجگزاران عزیزکه لذّت خلوت با خدا و دوری از اغیار را در سفر حج چشیدهاند باید این لذت خلوتنشینی را همواره حفظ کنند و دوباره دل را به لذّت دروغین دنیا نسپارند. اگر هم کسانی آنها را به لذّتجویی دنیا دعوت میکنند، پاسخ حالشان این بیت سعدی باشد:
هر کس به تماشایی رفتند به صحرایی ما را که تو منظوری خاطر نرود جایی
امام باقر(ع) در اهمیت خلوتنشینی فرمودند: «تَعَرَّضْ لِرِقَّةِ الْقَلْبِ بِکَثْرَةِ الذِّکْرِ فِی الْخَلَوَاتِ» (1)؛ «قلب را با ذکر بسیار در خلوتها رقیق و نورانی کنید».
قلب ذاکر، نورانی میشود، و این نورانیت دوای دردهای دنیوی است. در روزگاری که همه از غفلت و زیاده روی در مسائل مادی مینالند، صاحبان قلبهای باصفا میتوانند طبیب بیماریهای روحی و اخلاقی بشر باشند. در واقع، زندگی بشر بدون حضور این خلوتنشینان عاشق، به تیرگی کشیده خواهد شد.
جناب حافظ فرمود:
درونها تیره شد باشد که از غیب چراغی برکند خلوت نشینی
گر انگشت سلیمانی نباشد چه خاصیت دهد نقش نگینی
7. پرهیز از دنیا طلبی
انسان مؤمن کسی است که ماهیت دنیا را خوب میشناسد و این شناخت را در زیارت خانه خدا به کمال میرساند. از بیاعتبار بودن
1- ابومحمد حسن حرانی، تحف العقول، ص 285.