در ملکوت حج صفحه 125

به بیان دیگر اگر دل، زبان و قلب بذر معروف و نهی از منکر را در جامعه نپاشند و دست کم در دل انکار منکر و علاقه به معروف را نشان ندهند، آن جامعه وارونه خواهد شد. یعنی ارزش‌ها جای خود را به ضد ارزش‌ها می‌دهند. فاسقان آقای مردم شده و خادمان از میدان خارج می‌شوند. به همین جهت امام علی(ع) در تأکیدی دوباره فرمودند:

وَ مَا أَعْمَالُ الْبِرِّ کُلُّهَا وَ الْجِهَادُ فِی سَبِیلِ اللهِ عِنْدَ الأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْی عَنِ الْمُنْکَرِ إِلَّا کَنَفْثَةٍ فِی بَحْرٍ لُجِّی. (1)

و تمام کارهای نیکو، و جهاد در راه خدا، در برابر امر به معروف و نهی از منکر، چون قطره‌ای بر دریای مواج و پهناور است.

ایشان با عنایت به ضرورت این دو واجب مهم، اعتقاد دارد اگر کسی این فریضه الهی را فراموش کند مانند مرده‌ای در بین زندگان است:

مَنْ تَرَکَ إِنْکَارَ الْمُنْکَرِ بِقَلْبِهِ وَ یَدِهِ وَ لِسَانِهِ فَهُوَ مَیِّتٌ فِی الأَحْیَاءِ. (2)

هر کسی انکار منکر را به دل و دست و زبان ترک کند، همانند مرده‌ای بین زندگان است.

در این‌باره، حتی عبادت فردی و گوشه‌گیری انسان موجب نجات او نمی‌شود. در حکایتی آمده که خداوند دو فرشته را مأمور کرد تا شهری را ویران کنند. وقتی به آنجا رسیدند، مردی را دیدند که خدا را می‌خواند و تضرّع می‌کند. یکی از آن دو فرشته به دیگری گفت: «این