- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 5. ایمان قلبی 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 8. فساد قلب 24
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 9. کشور دل 26
- اشاره 28
- 10. اوصاف دل سالم 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- اشاره 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- اشاره 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
وی در جایی دیگر در مورد دل صاحبان سر گفته است:
آن دلی کز آسمانها برتر است آن دل ابدال یا پیغمبر است
پاک گشته، آن زگل صافی شده در فزونی آمده، وافی شده
-1
بیگمان چنین دلی خانه خداست که صاحب آن سراسر غرق عشق الهی گشته و اغیار را در آن راهی نیست.
2. عرش دل
از آنجا که دل خانه محبوب است، محل ارتباط با او نیز به شمار میرود. این جایگاه را ارتباط با عرش یا تخت خدا گویند. پس دل عرش الهی است، «قَلْبُ الْمُؤمنِ عَرْشُ اللهِ» (2) و هم از این روست که فیضهای الهی را بیواسطه دریافت میدارد. به قول مولوی:
تخت دل معمور شد، پاک از هوی بینکه الرّحمن علی العرش استوی
حکم، بر دل بعد از این بیواسطه حق کند، چون یافت دل این رابطه
این سخن پایان ندارد، زیدکو؟ تا دهم پندش که رسوایی مجو
-3
که البته این ابیات اشاره دارد به آیه: الرَّحْمنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوی؛ یه
«خداوند بر عرش استیلا یافت.»(طه: 5)
امام جواد(ع) نیز در این باره سخن زیبایی دارند. ایشان میفرمایند:
1- مثنوی معنوی، دفتر سوم
2- شرح فصوص الحکم قیصری، ص 39
3- مثنوی معنوی، دفتر دوم، ابیات 3665 3667.