- مقدمه 1
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- فصل اول اسرار ارض 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 4. خشوع زمین 7
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- 1. دل خانه خدا 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 5. ایمان قلبی 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- الف) توبه صادق 38
- نشانههای استطاعت 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
خوشا آنان که پیش از توانایی مادی، زمینههای معنوی حج را در خود ایجاد میکنند و روزهایی را در خلوت و گوشهنشینی سپری میکنند تا بر ظرفیت روحانی و قابلیت روانی خود بیفزایند. به هنگام عزیمت، جانب کعبه معبود نیز مرغ جانشان سبکبال به آشیانه حضور پرواز میکند و صد البته این سبکباری به دست نمیآید مگر آنکه زنجیر وابستگیها را پاره کنیم و با توبه صادق و نصوح از رفتار گذشته باز گردیم. همچنین از غفلت و دل مشغولیهای بینتیجه دنیا رها شویم و با آب دیده در سحرها و آه آتشین نیمه شب دل را از گناهان ریز و درشت بشوییم؛ ریشه دلبستگیها را بخشکانیم و خلعت خضوع و خشوع را آرایه جان کنیم و هر چه غیر خدا است، بر خود حرام گردانیم.
هرکس که هوای کوی دلبر دارد از سر بنهد هر آنچه در سر دارد
ورنه به هزار چله ار بنشیند سودش ندهد که نفس کافر دارد
خوشا حاجیانی که توفیق توبه خالص پیدا کردهاند و از هر چه غیر خدا بریدهاند. کسانیکه راه ورود اغیار بر دل بستهاند، و قلبشان پیوسته با یاد محبوب آباد و از همه تعلّقات آزاد است. آنان ذکر همیشگی امام سجاد(ع) را زمزمه میکنند؛ «مولایَ بِذکْرِک عاشَ قَلْبی» (1)، «الهی ... أَذِقْنی بَرْدَ عَفْوِک و حَلاوَةَّ ذِکْرِکَ» (2). آنچه در این نوشتار میخوانید، بیان اسرار حج از زبان گویا و نورانی اهل بیت(ع) است. همچنین به بازتاب
1- محمد بن حسن طوسی، مصباح المتهجد، ص 590
2- همان، ص 831.