- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 4. خشوع زمین 7
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- اشاره 28
- 10. اوصاف دل سالم 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- اشاره 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- 1. یاد مرگ 95
- اشاره 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
دست در دست نهانی مانده است او درون، تن را برون بنشانده است
گر بخواهد بر عدو ماری شود ور بخواهد، بر ولی، یاری شود (1)
نکته قابل توجه اینکه، قرآن کریم نیز دل را مرکز وجود آدمی میداند. به عنوان مثال این کتاب آسمانی، قلب پیامبر(ص) را محل نزول وحی بیان فرموده است:
نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِینُ* عَلَی قَلْبِکَ لِتَکُونَ مِنَ الْمُنذِرِینَ(شعراء: 193 و 194)
جبرئیل آن را بر قلب تو فرود آورد تا(مردم) را از عقاب خدا بترسانی.
از آنجا که قلب به خدا اختصاص دارد، دریافت و ابلاغ وحی در آن خالص خواهد بود و با اغراض شخصی پیامبر خدا(ص) آمیخته نخواهد گشت. اگرچه پیامبر(ص) خود ولی خداست، یعنی ظرف پاکی است برای دریافت افاضات الهی. این سخن خداوند هم که در قرآن میفرماید:
وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَیْنَا بَعْضَ الأَقَاوِیلِ* لأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْیَمِینِ* ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِینَ(حاقه: 4644)
اگر(رسول ما) بیجهت سخنانی به ما میبست، مسلماً او را به دست راست میگرفتیم و رگ حیاتش(قلبش) را قطع میکردیم.
از روی تأکید بر عصمت پیامبر(ص) و ضمانت خالص بودن وحی است. مطلبی که مولوی نیز در اشعار خود اشاره زیبایی به آن کرده است؛
پس بدان کآب مبارک زآسمان وحی دلها باشد و صدق بیان
ما چو آن کرّه هم آب جو خوریم سوی آن وسواس طاعن ننگریم
1- مثنوی، دفتر، ابیات، 3567 3572.