- مقدمه 1
- اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- فصل اول اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- فصل دوم تعریف دل 16
- 1. دل خانه خدا 16
- اشاره 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 5. ایمان قلبی 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 8. فساد قلب 24
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 9. کشور دل 26
- اشاره 28
- 10. اوصاف دل سالم 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- نشانههای استطاعت 38
- اشاره 38
- الف) توبه صادق 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- 3. مقام تلبیه 50
- اشاره 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- اشاره 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
پیرو پیغمبرانی ره سپر طعنه خلقان همه بادی شمر
آن خداوندان که ره طی کردهاند گوش ما بانگ سگان کی کردهاند؟ (1)
4. قلب، منشأ اخلاق
اخلاق هم صفت قلب است که در اعضا و جوارح ظاهر میشود. در واقع تا انسان قلباً متخلق به اخلاق نباشد، اعضا و جوارح او و در نتیجه رفتار و سکنات او از فضایل اخلاقی بیبهره خواهد بود. چنانکه در قرآن هم خطاب به پیامبر(ص) چنین آمده است: وَلَوْ کُنتَ فَظّاً غَلِیظَ الْقَلْبِ لانفَضُّواْ مِنْ حَوْلِکَ؛ «اگر تندخوی و سنگدل بودی از اطرافت پراکنده میشدند.»(آل عمران: 159)
5. ایمان قلبی
ایمان هم متعلق به قلب است. بالاترین مرتبه ایمان نیز، ایمان قلبی یا همان «یقین» است. به هر روی، جایگاه ایمان قلب است و سایر عضوها با تأثیرپذیری و فرمان دل به فعالیتها و وظایف خویش میپردازند. در آیههای قرآن نیز این مطلب مورد تأیید قرار گرفته است؛
وَمَن یُؤْمِنْ بِاللهِ یَهْدِ قَلْبَهُ وَاللهُ بِکُلِّ شَیءٍ عَلِیمٌ(تغابن: 11)
وآنکه به خدا ایمان آورد، دلش را رهبری کند و خدا به همه چیز دانا است.
1- مثنوی معنوی، دفتر سوم، ابیات 4317 4320.