- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 5. ایمان قلبی 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- اشاره 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
یا میگوید:
گامی در صحرای دل باید نهاد زانکه در صحرای گل نبود گشاد
ایمن آبادست دل، ای دوستان چشمهها و گلستان در گلستان (1)
مهمترین امتیاز قلب آن است که محل ندای خداوند بهشمار میرود. مولای متقیان، علی(ع) در این باره فرمود:
عِبَادٌ نَاجَاهُمْ فِی فِکْرِهِمْ وَ کَلَّمَهُمْ فِی ذَاتِ عُقُولِهِم. (2)
خدا را بندگانی است که با آنها در گوش جانشان نجوا میکند و در درون عقلهایشان با آنها سخن میگوید.
باطن عقل در واقع همان قلب است.
مولوی نیز قلب را به کوه تشبیه میکند که محل انعکاس ندای الهی و ندای فطرت خداجوست.
این صدا در کوه دلها بانگ کیست؟ گه پر است از بانگ این کُه، گهتهیست
هر کجا هست او حکیم است اوستاد بانگ او زین کوه دل خالی مباد
هست که آوا مثنا میکند هست که کآواز صد تا میکند
میرهاند کوه از آن آواز و قال صد هزاران چشمه آب زلال
1- مثنوی معنوی، دفتر سوم، ابیات 514 515
2- نهج البلاغه، خطبه 224.