در ملکوت حج صفحه 29

الف) نور دل‌

دل سالم از صفا و روشنی خاصی برخوردار است، به قول مولوی:

صیقلی را بسته‌ای ای بی‌نماز و آن هوا را کرده‌ای دو دست باز

گر هوا را بند بنهاده شود صیقلی را دست بگشاده شود

آهنی کائینه، غیبی بدی جمله صورت‌ها درو مرسل شدی

تیره کردی، زنگ دادی در نهاد این بود یسعَون فی الأرض الفسادَ (1)

تا کنون کردی چنین، اکنون مکن تیره کردی آب را، افزون مکن

برمشوران تا شود این آب، صاف و اندرو بین ماه و اختر در طواف (2)

همچنان که دیدیم مولوی در این شعر صفا و روشنی قلب را در گرو دوری از هوای نفس دانسته و بیان می‌کند که تنها در پرتو دوری از هواهای نفسانی است که دل آئینه غیب‌نمای الهی می‌شود و صیقل می‌پذیرد.

پس چو آهن گر چه تیره هیکلی صیقلی کن، صیقلی کن، صیقلی

تا دلت آئینه گردد پر صُوَر اندرو هر سو ملیحی سیم بَر (3)

خداوند متعال نیز در این باره می‌فرماید:

فَمَن یُرِدِ اللهُ أَن یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإِسْلَامِ وَمَن یُرِدْ أَن یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقًا حَرَجاً(انعام: 125)

پس هر که خدا هدایت او را خواهد قلبش را به نور اسلام روشن

1- قسمتی از آیه 33 سوره مائده با اندکی تفاوت در بیت فوق بیان شده است:(وَ یَسْعَوْنَ فِی الأرْضِ فَسَاداً)؛ «... و اقدام به فساد در روی زمین می‌کنند.»
2- مثنوی معنوی، دفتر چهارم، ابیات 2476 2481
3- همان، ابیات 2469 و.