- مقدمه 1
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اسرار ارض 5
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 5. ایمان قلبی 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 1. یاد مرگ 95
- اشاره 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- اشاره 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
گر تو اهل دل نهای بیدار باش طالب دل باش و در پیکار باش (1)
یا در جای دیگر که میگوید:
چشم من خفته دلم بیدار دان شکل بیکارِ مرا برکار دان
گفت پیغمبر(ص) که عینای تنام لاینام قلبی عن ربّ الأنام
چشم تو بیدار و دل خفته به خواب چشم من خفته، دلم در فتح باب
هر دلم را پنج حس دیگرست حس دل را هر دو عالم منظرست
تو زضعف خود مکن در من نگاه بر تو شب، بر من همان شب چاشتگاه
بر تو زندان، بر من آن زندان چو باغ عین مشغولی مرا گشته فراغ (2)
اشارهای است به حدیث نورانی نبی اکرم(ص) که فرمود: «تَنامُ عَیْنایَ وَ لایَنامُ قَلْبی»؛ (3) «دیدگانم بر هم میروند ولی قلب من نمیخوابد.»
قلب بیدار هنگام خواب نیز در اندیشه یار است.
ج) طلب آب حیات
دل سالم همواره آب حیات را طلب میکند و عطش او تنها با سرکشیدن این باده فرو مینشیند؛
از درِ دل، و اهل دل، آب حیات چند نوشیدی و وا شد چشمهات
بس غذای سُکر و وجد و بیخودی از در اهل دلان برجان زدی
1- مثنوی معنوی، دفتر سوم، ابیات 1222 1224
2- مثنوی معنوی، دفتر سوم، ابیات 3548 3553؛ اشاره به آیه(رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللهِ ...)(نور: 37)
3- بحارالانوار، ج 16، ص 399.