- مقدمه 1
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
ای فرزندم: با علما همنشین باش و با زانوی ادب در برابر آنها تواضع کن. همانا خداوند به نور حکمت [آنها] دلها را زنده میکند همانطور که زمین را با باران آسمان زنده میکند.
ای خنک جانی که با حق زنده شد در وجود زندهای پاینده شد
وای آن زنده که با مرده نشست مرده گشت و زندگی از وی برست
د) آه دل
درد و آه عارفانه نشانه قلب سالم و پیوسته به خدا است. از سویی این نالههای عرفانی باعث رقّت و صفای قلب میشود.
پیامبر اسلام(ص) فرمودند:
عَوّدُوا قُلوبَکُم الرِّقَّةَ وَ اکْثِروا مِن التَّفکُّرِ وَ الْبُکاءِ مِنْ خَشْیَةِ اللهِ. (1)
قلبهای خود را رقیق، و با زیاد اندیشیدن و بسیار گریه کردن زنده کنید.
مولوی در این باره میگوید:
آه کردم، چون رسن شد آه من گشت آویزان رَسَن در چاه من
آن رَسن بگرفتم و بیرون شدم شاد و زفت و فربه و گلگون شدم
در بن چاهی همی بودم زبون در همه عالم نمیگنجم کنون
آفرینها بر تو بادا ای خدا ناگهان کردی مرا از غم جدا
گر سر هر موی من یابد زبان شکرهای تو نیاید در بیان (2)
1- حسن بنمحمد دیلمی، أعلام الدین، ص 365
2- مثنوی معنوی، دفتر پنجم، ابیات 2311 2315.