- مقدمه 1
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- 1. دل خانه خدا 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- اشاره 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- اشاره 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
به درستی نتیجه آه عاشقانه چیزی جز شادابی و لذّت مدام نیست. جلوه این «آه»، انسان را آسمانی میکند و از چاه غم و حقارت به اوج سعادت و بهجت میرساند.
یا در جای دیگر آورده است:
چون نشان مؤمنان مغلوبی است لیک در شکست مؤمن خوبی است
گر تو مشک و عنبری را بشکنی عالمی از بوی رَیحان پُر کنی
ورشکستی ناگهان سرگین خر خانهها پر گند گردد تا به سر (1)
همچنین گریه، تضرع و دل شکستگی در برابر خدای متعال نشانه عزیز شدن و ارجمندی مؤمن است. هر چه بشکند بیارزش میشود، امّا دل اگر برای خدا بشکند قیمتش افزون میگردد.
ه) اجابت دعا
دل، اگر پاک باشد دعایش مستجاب میشود. یعنی از خدا هر چه بخواهد و خیر او در آن باشد، مورد اجابت واقع میشود. امام کاظم(ع) در این باره میفرماید:
أَوْحَی اللهُ تَعالَی الَی داوودَ(ع) یا داوودُ حَذِّرْ وَ أنْذِرْ اصْحابَکَ عَنْ حُبِّ الشَّهَواتِ، فَانَّ الْمُعَلَّقَةَ قُلوبُهمْ بِشَهَواتِ الدُّنیا قُلوبُهم مَحْجُوبَةٌ عَنّی. (2)
ای داوود! یاران خود را از حبّ شهوات برحذر دار، زیرا دلهایی که به شهوتهای دنیا آویخته باشند از من دور هستند.
1- مثنوی معنوی، دفتر سوم، 4499 4501
2- حسن بنعلی حرانی، تحف العقول، ص 397.