- مقدمه 1
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- فصل اول اسرار ارض 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- 1. دل خانه خدا 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 8. فساد قلب 24
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- الف) توبه صادق 38
- نشانههای استطاعت 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- 3. مقام تلبیه 50
- اشاره 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
النّارِ أهلُها بِمُشاهَدةِ مَناسِکِ الْحَجِّ مِنْ اوّلها الَی آخِرِها لأُولی الألبابِ وَ أُولی النُّهی. (1)
پیامبر اکرم(ص) در خلال مناسک حج، احکام آن را تشریع نفرمودهاند مگر به دلیل آماده کردن مردم برای درک عوالم مرگ، قبر، زنده شدن و صحرای قیامت. صاحبان دل و خرد با مشاهده ابتدا تا انتهای مناسک حج چگونگی ورود اهل بهشت را به بهشت و دوزخیان به جهنّم را قبل از ورود به صحنه محشر شهود میکنند.
البته این مشاهده از جنس شهود قلبی است نه مشاهده با چشم سر. خوشا به حال آنان که دل از دنیا بریدهاند و میل به قیامت و لقای پروردگار، مرگ را در نظر آنان زیبا کرده است. همین باعث شده تا قلب زنده و روح سرشار از ایمان، نور یقین را در آنها جلوهگر نماید. آنان با این سرمایه و استطاعت معنوی راهی کعبه معشوق میشوند، و با سفر حج، در ملکوت سیر میکنند و به جای خانه در آغوش صاحب خانه آرام میگیرند:
جلوه بر من مفروش ای ملک الحاج که تو
خانه میبینی و من خانه خدا میبینم
خداوند سبحان، بنیآدم را از خاک آفرید و ایشان را به سوی لقاء خود، دعوت فرمود. چون آدمی در اوایل کار، به سبب فرو رفتن در تاریکیهای عالم طبیعت و اسارت در زندان آب و گل، به این عوالم عالی دست نخواهد یافت، به لطف خویش از عالم خودشان معمورهای
1- مصباح الشریعه، ص 94.