- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اشاره 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 4. خشوع زمین 7
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- 1. دل خانه خدا 16
- اشاره 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 5. ایمان قلبی 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 8. فساد قلب 24
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- اشاره 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- 3. مقام تلبیه 50
- اشاره 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- اشاره 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
ب) وارستگی کامل
در مقام «تلبیه» باید خدا را با همه وجود طلب کنیم، یعنی همه جوارح و جوانح ما منتظر دریافت پیام پروردگار باشند. این توفیق زمانی به دست میآید که حواس باطنی ما فعال باشند. نفس ما هم دارای حواس ظاهری است و هم باطنی. در هنگام «تلبیه» باید حواس باطنی که ابزار عالم غیب هستند، فعال شوند و اسرار غیبی را دریافت کنند. جناب مولوی زیبا گفته است:
پنبه آن گوش سر، گوش سرست تا نگردد این کر آن باطن کرست
پنبه اندر گوش حس دون کنید بند حس از چشم خود بیرون کنید
بیحس و بیگوش و بیفکرت شوید تا پیام ارجعی را بشنوید
یعنی آنچه مانع دریافت پیام غیبی میشود همین حواس ظاهری هستند که در این حال، نفس ما در مقام استغراق حضور نیست. زمانی که حواس باطنی ما به کار بیافتند نفس ما مطمئنه میشود، حواس ظاهری به طور کلی تعطیل میگردند و حاجی سالک پیام ارجعی را کاملًا میشنود. و این همان راز «تلبیه» است که در نفس مطمئنه ما تحقق پیدا میکند.
البته این نکته را خاطر نشان میکنیم که پیام «ارجعی» خدا در همه حالات و آنات هستی به طور پیوسته وجود دارد، این ما هستیم که با موانع و حجابهای گوناگون دست به گریبانیم و رابطه قلبی خود را که محل دریافت این پیام است با خدا قطع نمودهایم. در حالی که بزرگان عرصه معرفت اتفاق نظر دارند که برای حیات قلب، دریافت پیام از خدا حداقل یکبار در هفته لازم است. اگر سالیانی بگذرد و قلب از این نعمت محروم بماند قلب که نه، قبر است و باید برای آن فاتحه خواند.