- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- اشاره 16
- فصل دوم تعریف دل 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 8. فساد قلب 24
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 9. کشور دل 26
- اشاره 28
- 10. اوصاف دل سالم 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- اشاره 36
- نشانههای استطاعت 38
- الف) توبه صادق 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- اشاره 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
مولای متقیان، علی(ع) مهمترین نشانه صداقت در بندگی را وفای به عهد و استواری بر این پیمان میداند: «احْسَنُ الصِّدْقِ الوَفاءُ بِالْعَهْدِ» (1)؛ «بهترین نوع صداقت، وفا کردن به عهد است».
امام صادق(ع) نیز فرمودند: «اسماعیل، صادق العهد نامیده شد زیرا در جایی با مردی وعده گذاشت. او تا یک سال نیامد و حضرتش در آنجا انتظار او را کشید. از این جهت خدای عزّوجلّ او را «صادق الوعد» نامید». (2) پس حاجی، در مقام ابراهیم(ع) با خدای خویش پیمان بندگی میبندد و قول میدهد که برای همیشه پاکی دل را حفظ کند و هرگز آن را به گناه آلوده نکند. سرانجام در صحرای قیامت از اینکه در عهد خود استوار بوده مباهات میکند. چه خوش گفت جناب حافظ:
با تو آن عهد که در وادی ایمن بستیم
همچو موسی ارنی گوی به میقات بریم
کوس ناموس تو بر کنگره عرش زنیم
علم عشق تو بربام سماوات بریم
خاک کوی تو به صحرای قیامت فردا
همه بر فرق سر از بر بهر مباهات بریم
همچنین حاجی بیدار دل برای اطمینان از زدودهشدن آثار غیر از قلبش و تضمین پیمان ابدی با خدای متعال به پردههای کعبه تبرک میجوید. طلب مغفرت بسیار میکند و با گریه از خدای خویش اخلاص
1- عبدالواحد تمیمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ص 98
2- محمد کلینی، اصول کافی، ج 3، باب عهد.