- مقدمه 1
- اشاره 5
- فصل اول اسرار ارض 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 4. خشوع زمین 7
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- فصل دوم تعریف دل 16
- اشاره 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 5. ایمان قلبی 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 8. فساد قلب 24
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 9. کشور دل 26
- اشاره 28
- 10. اوصاف دل سالم 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- اشاره 36
- الف) توبه صادق 38
- نشانههای استطاعت 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- اشاره 50
- 3. مقام تلبیه 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- اشاره 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
بار بین دو کوه را بپیماید و در اصطلاح سعی بین صفا و مروه را بهجا بیاورد. خداوند درباره این مقام فرمود:
إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَیْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَیْهِ أَنْ یَطَّوَّفَ بِهِما وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَإِنَّ اللَّهَ شاکِرٌ عَلِیمٌ(بقره: 158)
همانا صفا و مروه از نشانههای دین خداست. پس هرکس حج خانه خدا را با اعمال مخصوص عمره به جای آورده باکی بر او نیست که سعی صفا و مروه را نیز به جا آورد و هر کس به راه خیر و نیکی شتابد، خدا پاداش وی را خواهد داد که او به همه امور عالم آگاه است.
امام صادق(ع) در سرّ سعی بین صفا و مروه میفرماید: «وَ هَرْوِلْ هَرْباً مِنْ هواک و تَبَرّیاً مِنْ حَوْلِکَ وَ قُوَّتِکَ»؛ (1) «از هواهای نفسانی و قوای خود با حالت هروله به سوی خدا فرار کن».
ای حاجی عزیز! در این سخن نورانی امام صادق(ع) بیاندیش و در این موقف از هوای نفس به خدا و از رذایل به فضائل و در نهایت از ظاهر به باطن و از ملک به ملکوت بگریز. «هروله»، رمزی است که صداقت حاجی را در بازگشت به ساحت الهی نشان میدهد. در واقع نوعی فرار از هر چه غیر و ورود به بارگاه ملکوتی یار است. طبیعی است در این رجوع یاد گناهان و خیالهای باطل گذشته میتواند صفای حرکت و شوق دیدار محبوب را کم کند. پس «هروله» نوعی گریختن،
1- مصباح الشریعة، ص 97.