- مقدمه 1
- فصل اول اسرار ارض 5
- اشاره 5
- 1. ما از جنس خاک (زمین) هستیم 5
- اسرار ارض 5
- 2. زمین گهواره موجودات 6
- 3. زمین منشأ رزق ماست 7
- 4. خشوع زمین 7
- 6. آخرین منزل دنیایی 8
- 5. تاریخ، شاهد جاودانه زمین 8
- 7. خبر دادن از قیامت 9
- 8. زمین بستر مسجد 9
- 9. مسجد خانه خدا است 11
- 10. کعبه 14
- فصل دوم تعریف دل 16
- اشاره 16
- 1. دل خانه خدا 16
- 2. عرش دل 19
- 3. قلب (دل)، فرمانروای جسم 20
- 5. ایمان قلبی 22
- 4. قلب، منشأ اخلاق 22
- 6. رجوع قلبی به سوی خداوند 23
- 7. قلب و نزول واردات غیبی 24
- 8. فساد قلب 24
- 9. کشور دل 26
- 10. اوصاف دل سالم 28
- اشاره 28
- الف) نور دل 29
- ب) بیداری مدام 30
- ج) طلب آب حیات 31
- د) آه دل 33
- ه) اجابت دعا 34
- اشاره 36
- 1. استطاعت 36
- اشاره 36
- فصل سوم اسرار اداب حج 36
- الف) توبه صادق 38
- نشانههای استطاعت 38
- اشاره 38
- ب) هجرت 39
- ج) شوق دیدار 41
- د) سفر آخرت 45
- 2. احرام 48
- 3. مقام تلبیه 50
- اشاره 50
- الف) احرام درد و نیاز 51
- ب) وارستگی کامل 52
- 4. طواف 53
- 5. مقام ابراهیم 61
- 6. سعی بین صفا و مروه 64
- 7. تقصیر 67
- 8. صحرای عرفات 68
- 9. وقوف در مشعر 73
- 10. منا (قربانگاه عاشقان) 77
- 11. رمی جمرات 80
- 12. احرام ربوبی 81
- 13. ورود به مدینه 85
- 14. زیارت حضرت زهرا 3 90
- 15. زیارت ائمه بقیع 92
- اشاره 95
- 1. یاد مرگ 95
- فصل چهارم آثار معنوی حج 95
- 2. مراقبه و محاسبه 97
- 3. محبت خدا در دل داشتن 98
- 4. علاقه به نماز شب 100
- 5. کمک به نیازمندان 103
- 6. خلوت نشینی 105
- 7. پرهیز از دنیا طلبی 107
- 8. دوری از حرص 110
- 9. بدی را با خوبی پاسخ دادن 112
- 10. سخاوت و ایثار 115
- 11. صبر و شکیبایی 120
- 12. امر به معروف و نهی از منکر 123
- 13. یاد قیامت 127
- 14. انس با قرآن 130
- 15. اعتدال 133
- 16. همنشین خوب 136
- اشاره 138
- فصل پنجم نامه نیایش 138
- نیایش رمضان 148
- نجوا 152
- فهرست منابع 172
کلمه «مِنا» از مادّه تمنی و منیه به معنای آرزو است. با میانهروی میتوانیم همه تمایلات و آرزوها را در خود تعدیل کنیم و همه را تحت تأثیر یک تمنّا و آرزو قرار دهیم که شوق وصال پروردگار است.
در «منا» تنها یک ندا ما را میخواند و یک میل در ما شکوفا میشود و آن بانگ مشتاقی و صفای جرعه ساقی است. در اینجا برای ثابتکردن صفای دل، صدق بندگی و اعلام آمادگی برای استغراق در حضرت رحمانی و مشروب شدن به شریعه حضرت رحیمی باید قربانی کنی. رمز قربانی کردن در واقع ذبح «انانیت» و یا ذبح خود حقیقی در برابر خداست. اگر پس از قربانی آثار منیّت در ما باشد، حقیقت آن تحقق پیدا نکرده است.
مولوی در مثنوی خود حکایتی را نقل میکند که: عاشقی درب منزل معشوق را میزند، معشوق میپرسد پشت در کیست؟
گفت من، گفتش برو هنگام نیست برچنین خوانی مقام خام نیست
خام را جز آتش هجر و فراق که پزد؟ که وا رهاند از نفاق
چون توییّ تو هنوز از تو نرفت سوختن باید تو را در نار تفت
عاشق، نا امید بازمیگردد. پس از یکسال آثار منیّت را بهطور کامل از خود دور میکند و دوباره به درب منزل معشوق میآید.
بانگ زد یارش که بر در کیست آن گفت: بر در هم تویی ای دلستان
گفت: اکنون چون منی، ای من درآ نیست گنجایی دو من در یک سرا
البته این حکایت مربوط به بایزید بسطامی است. وی یک شب در خلوت خانه مکاشفهها، کمند شوق را بر کنگره کبریایی او انداخت، آتش عشق در نهاد خود برافروخت و زبان را از سر درماندگی بگشاد و