توکل :بیایید به خدای خود اعتماد کنیم! صفحه 15

«1 _ توکل کنندگانی که اطمینانشان به خدا مانند اطمینانشان به بندگان است که وکالت او را می پذیرند لذا در کنار وکیل خویش، خودشان هم در تلاش هستند.

2 _ توکل کنندگانی که اطمینانشان به خدا مانند اطمینان طفل به مادر است که جز او را نشناسد و تمام اسباب را مردود می داند مگر گریختن به دامان مادر را.

3 _ توکل کنندگانی که خود را نزد خدا مانند مرده ای می دانند نزد غسّال که از خود هیچ حرکتی ندارند و هر چه هست قدرت اوست.

اینان از سعی و تدبیر، بیزارند و چه بسا دعا را هم ترک می کنند همچون حضرت ابراهیم در آتش.»(1)

ابو حامد غزالی نیز دقیقا به شرح درجات فوق پرداخته است.(2)

در روض الجنان به نقل از ابوعلی رودباری می نویسد:

«متوکلان بر سه رتبه قرار گرفته اند:

1 _ گروهی که چون بدهندشان شکر می کنند و اگر ندهندشان صبر پیشه می سازند.

2 _ آنان که عطایشان کنند یا نکنند برایشان مساوی است.

3 _ دسته ای چون عطایشان کنند شکر می کنند و براین باورند که صلاحشان همین است.»(3)

1- 1 _ معراج السعاده، ص 704.
2- 2 _ احیاء علوم الدین، ج 5، ص 185 و 186.
3- 3 _ روض الجنان، ج 5، ص 128.