- پیشگفتار 1
- تعریف توکل از نظر لغوی 2
- تعریف توکل در اصطلاح دانشمندان اسلامی 3
- توکل تنها باید به خداوند باشد 7
- اهمیت و ویژگی توکل بر خداوند 9
- وجوب و ضرورت توکل 10
- درجات توکل 14
- توجه به تلاش ها و اسباب در راستای توکل 17
- 1 _ محفوظ بودن از شر دشمنان: 21
- اشاره 21
- آثار و نتایج توکل 21
- 2 _ برخورداری از نصرت الهی و پیروزی در برابر جباران: 22
- 3 _ برخورداری از نعمت و فضل الهی: 23
- 5 _ ظهور ایمان: 24
- 6 _ رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی: 25
- 7 _ دور ماندن از وسوسه های شیاطین: 26
- 9 _ برخورداری از کفایت الهی: 28
- 8 _ جلب مهر و محبت الهی: 28
- زمینه های توکل 30
- اشاره 32
- مواضع توکل 32
- 2 _ هنگام روگردان شدن دشمنان و رویگردانی از آن ها: 33
- 1 _ هنگام طلب نصرت و پیروزی: 33
- 3 _ هنگام استقبال از قضای الهی: 35
- 6 _ در هر گفتار و کردار 36
- 5 _ در امر دین و دنیا: 36
- 4 _ در تثبیت و دوام ایمان: 36
- 8 _ توکل در همه امور لازم است 37
- ارتباط «توکل» با «تفویض»، «تسلیم»، «ثقه»، «رضا» 37
- 9 _ در تمام حالات باید توکل کرد 37
است.(1) راغب، توکیل را به معنای نایب گرفتن غیر، معنا کرده(2) و در مجمع البیان آن را تفویض کارها به غیر(3) آورده است.
«وکیل» از دیگر لغات هم خانواده توکل است که به معنای «موکول» آمده است،(4) بنابراین وکیل کسی است که موکل، کارش را به او واگذار کرده(5) و به نیابت از او تدبیر می کند.(6)
تعریف توکل در اصطلاح دانشمندان اسلامی
در دیدگاه دانشمندان اسلامی تعاریف متعددی به چشم می خورد:
ملا مهدی نراقی می نویسد:
«توکل یعنی اعتماد بر خداوند و سپردن همه کارها به او.»(7)
طبرسی می گوید:
«توکل یعنی رضایت به تدبیر خدا همراه با واگذاری کارها به او و تمسک کردن به طاعتش.»(8)
در اثر دیگری، تعریف دقیق تری ارائه شده است تا
1- 1 _ المیزان، ج 7 و 8، ص 255.
2- 2 _ مفردات الفاظ القرآن، ص 882.
3- 3 _ مجمع البیان، ج ذیل سجده 12.
4- 4 _ محجه البیضاء، ج 7، ص 405.
5- 5 _ لسان العرب، ج 15، ص 387.
6- 6 _ المیزان، ج 3 و 4، ص 65.
7- 7 _ جامع السعادات، ج 3، ص 220.
8- 8 _ مجمع البیان، ج 5، ص 287.