آیه تطهیر در آیینه شعر عرب صفحه 152

شاعر: ابن هانی

شیخ ابوالقاسم محمد بن هانی مغربی اَزْدی اندلسی از ادباء و شعرای قرن چهارم و در ادبِ عربی و شعر سنجی مشهور است. وی معاصر متنبی بوده(1) و آنچنان بلند آوازه شد که به "متنبی غرب "شهرت یافت.(2) بزرگان ادب آن قدر مدح او گفته اند که جای سخن باقی نمانده است. او را اشعر متقدمین و متأخرین در مغرب شمرده اند که در تمام فنون ادب ید طولا داشته است(3) یا گفته اند "هو عندهم کالمتنبی عند اهل الشرق"، یعنی مقام ابن هانی در غرب مانند متنبی در شرق است(4) ، و نیز گفته اند: اگر می خواهی جنگاور شوی چونان علی (ع) شو و اگر می خواهی شاعر شوی مانند ابن هانی شو.(5) گویند متنبی به مصر رفت و شنید گوینده ای بیتی از ابن هانی می خواند. از همانجا برگشت و گفت ابن هانی با این بیت راه مرا بست.(6)

ابن هانی در سال 326 متولد شد.(7) ولادت و رشد او در اشبیلیه از شهرهای اندلس بوده(8) زیرا منصور عباسی یکی از اجداد او را برای جنگ با خوارج به مغرب - یعنی مغرب کشورهای اسلامی که در آن موقع اندلس بوده _ فرستاد. پدر شاعر مترجَمِ ما یعنی " هانی " آنجا بدنیا آمد و خود، ادیب و شاعر بود. خداوند به او پسری عطا کرد بنام «محمد» که بسیار خوب تربیت شد و شعر و تاریخ و ادب عرب را به نیکویی فراگرفت و نزد والی اشبیلیه مقامی بلند یافت. سپس خلیفه وقت «المعزّ لدین الله» از او دعوت کرده و به گرمی استقبال نمود. پس از مدتی اجازه گرفت تا به مغرب بازگردد و خانواده خود را بیاورد. اما در راه مورد حمله قرار

1- امل الآمل، ج 2/311، معجم رجال الحدیث، جزء 17/319؛ اعیان الشیعه، ج 2/274.
2- شهداء الفضیله، شهداء قرن چهارم؛ ادباءالعرب فی الاعصر العباسیه، ج 3/84.
3- معجم الادباء، جزء 19/92.
4- معجم الادباء جزء، 19/92؛ الاعلام، ج 7/130.
5- شهداء الفضیله، همان.
6- معجم رجال الحدیث، جزء 17/319؛ امل الآمل ج 2/311.
7- الاعلام، ج 7/130.
8- معجم الادباء جزء، 19/92؛ ادباءالعرب، ج 3/84.