تفسیر متقین در قرآن و حدیث صفحه 135

1- علّیّین جمع مذکر عاقل و سجّین مفرد می باشد.

این دوفرشته یکی مراقب و دیگری آماده ضبط و ثبت و نوشتن هستند و یا هردو آماده نوشتن و ثبت امور انسان ها می باشند؟

بعضی از مفسّرین معتقدند که «رقیب» نام فرشته راست [مأمور نوشتن اعمال نیک] و «عتید» فرشته چپ است [مأمور نوشتن اعمال بد]. بعضی از مفسّرین هر دو صفت را برای هردو فرشته شمارش کرده اند. هر یک از آنها مراقب و نویسندۀ اعمال هستند. روایات بسیاری دربارۀ این دو فرشته وجوددارد. در حدیثی از پیامبرصلی الله علیه وآله می خوانیم: «هنگامی که انسان عمل نیکی انجام می دهد فرشته راست پاداشی ده برابر می نویسد و هنگامی که عمل شرّی انجام می دهد فرشته سمت چپ می خواهد آن را ثبت کند، فرشته سمت راست می گوید: هفت ساعت به او مهلت بده، اگر در این مدّت توبه و استغفار کرد بخشیده و الّا یک گناه برای او می نویسد».(1) در آیۀ قبل سخن و تعبیر دربارۀ نامۀ اعمال بسیار گویا و روشن به عنوان «وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَت» مطرح شد. نُشِرَت از مادۀ نشر به معنای گستردن و باز کردن است. این تعبیر گویای آن است که در قیامت نامۀ اعمال در میان صاحبانش منتشر و تقسیم می شود. نامۀ اعمال چنان گسترده خواهد شد که صاحبان و اهل محشر مطّلع و آگاه می شوند.

آیه آخر حافظین، و مسائل مربوط به نامۀ اعمال را بیان فرموده است. منظور از حافظین در اینجا فرشتگانی است که مأمور نگهداری اعمال انسان