- مقدمه 1
- پیش گفتار 4
- تحریف در لغت 4
- تحریف در اصطلاح 5
- اشاره 8
- اقوال فریقین در تحریف قرآن کریم 8
- اشاره 8
- اقسام تحریف از نگاه محقّق خوئی رحمه الله 8
- اشاره 9
- قسم اول: تحریف معنوی 9
- نقد قسم اول تحریف (تحریف معنوی) 11
- قسم دوم: نقصان یا زیاده در حروف یا حرکات قرآن 12
- اشاره 14
- قسم سوم: کم یا زیاد شدن یک یا چند کلمه با تحفّظ بر قرآن 14
- نقد آیت الله فاضل لنکرانی قدس سره به دیدگاه محقق خوئی رحمه الله 16
- قسم چهارم: کم و زیاد شدن یک آیه یا سوره با تحفّظ قرآن نازل شده بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله 18
- قسم پنجم: تحریف به زیاده در قرآن 20
- قسم ششم: تحریف به نقیصه 21
- نسبت دهی اعتقاد امامیه به تحریف قرآن 22
- اشاره 22
- دیدگاه شیخ صدوق رحمه الله 23
- دیدگاه شیخ مفید رحمه الله 25
- دیدگاه سیّد مرتضی رحمه الله 30
- دیدگاه شیخ طوسی رحمه الله 36
- دیدگاه علاّمه حلی رحمه الله 39
- دیدگاه علاّمه طبرسی رحمه الله 39
- دیدگاه سیّد نورالله تستری رحمه الله 40
- دیدگاه محقّق ثانی رحمه الله 40
- دیدگاه شیخ بهایی رحمه الله 41
- دیدگاه مقدّس بغدادی (شیخ محسن اعرجی رحمه الله) 42
- دیدگاه فاضل تونی رحمه الله 42
- دیدگاه فیض کاشانی رحمه الله 43
- دیدگاه صاحب وسائل رحمه الله 49
- دیدگاه بلاغی رحمه الله 49
- چرایی متهم شدن امامیه به اعتقاد به تحریف 50
- قائلین به تحریف از علمای امامیه 55
- 1- سلیم بن قیس هلالی 55
- اشاره 55
- جایگاه سلیم بن قیس نزد امامیه 61
- دیدگاه امامیه دربارۀ کتاب سلیم 62
- 2- فضل بن شاذان 69
- 3- محمّد بن حسن صفّار 73
- اشاره 73
- 4- فرات کوفی 79
- اعتبار کتاب بصائر الدرجات 79
- اشاره 83
- عیاشی از نگاه دانشمندان رجال 83
- 5- محمّد بن مسعود عیّاشی 83
- بررسی روایات دال بر تحریف در تفسیر عیّاشی 84
- 6- علی بن ابراهیم 89
- 7- شیخ کلینی رحمه الله 92
- ادلّه عدم تحریف قرآن 98
- اشاره 98
- اوّل: آیه نهم سوره حجر 99
- اشاره 99
- دلیل یکم: آیات قرآن 99
- دیدگاه علامه طباطبایی 100
- نقدهای وارد بر دلالت آیۀ نهم سوره حجر 103
- اشاره 133
- دوم: آیات 41 و 42 سوره فصّلت 133
- معنای اجمالی آیات 134
- بیان استدلال 136
- نقد و اشکالات نوری طبرسی رحمه الله بر آیه 139
- نقد معنای ارائه شده از سوی حاجی نوری رحمه الله 151
- دیدگاه حاجی نوری رحمه الله در معنای آیه 151
- بیان یک نکته تفسیری 152
- سوم: آیه 32 سوره توبه 154
- اشاره 154
- چگونگی دلالت آیه بر عدم تحریف قرآن 154
- مناقشه در استدلال به آیه بر عدم تحریف قرآن 155
- دلیل دوم: استدلال به اوصاف قرآن 158
- اشاره 158
- دیدگاه علاّمه طباطبایی رحمه الله 159
- اشاره 159
- صفت یکم: فصاحت و بلاغت قرآن 161
- صفت دوم: عدم تنافی و اختلاف بین آیات قرآن 162
- صفت سوم: عمومیت تحدّی 163
- صفت پنجم: تصریح قرآن به مواردی از فتنه ها و حوادث آینده 165
- صفت چهارم: اصول کلّی حاکم بر نقل سرگذشت انبیاء علیهم السلام 165
- صفت ششم: اتّصاف به اوصافی زیبا و پاکیزه چون نور، صراط و... 166
- صفت هفتم: ذکر الله بودن (بیان صفات والای خداوند و اسماء حسنی) 167
- اشکال آیت الله جوادی آملی (دام ظلّه) بر نقد آیت الله فاضل رحمه الله 170
- نقد آیت الله فاضل لنکرانی قدس سره بر دیدگاه علاّمه طباطبایی رحمه الله 170
- اشکال آیت الله جوادی آملی (دام ظلّه) بر استدلال علامه رحمه الله 171
- نقد دیدگاه آیت الله جوادی آملی (دام ظلّه) 171
- پاسخ اشکال آیت الله جوادی آملی (دام ظلّه) 172
- ادامۀ نقد آیت الله جوادی آملی (دام ظلّه) 173
- پاسخ به نقد آیت الله جوادی آملی (دام ظلّه) 175
- اشاره 177
- اشاره 177
- روایات فریقین در تحریف قرآن ومسأله نسخ تلاوت 177
- روایات مذکور در کتاب کافی 177
- خلاصه و جمع بندی مطالب 185
- نقدی دیگر بر روایات دالّ بر تحریف 186
- بررسی مصحف امیر المومنین علیه السلام 188
- اشاره 188
- نکته اول: اختلاف از جهت تأویل و تفسیر آیات 189
- نکتۀ دوم: اختلاف از جهت ترتیب سور و آیات 191
- نکته سوم: عدم اراده آیات مصطلح 193
- مصحف فاطمۀ زهرا علیها السلام 193
- اشاره 193
- بررسی روایات وارد در رابطه با مصحف فاطمه زهرا علیها السلام 196
- محدَّث بودن ائمّه علیهم السلام 207
- اشاره 207
- امامان علیهم السلام، مؤیَّد به روح 217
- اشاره 221
- مورد اول: آیه رجم 221
- بررسی روایات تحریف در کتب اهل سنت 221
- مورد سوم: روایت مسند احمد 224
- مورد دوم: تعداد حروف قرآن 224
- مورد پنجم: تعداد آیات سوره احزاب 225
- مورد چهارم: از دست رفتن مقدار زیادی از قرآن 225
- مورد هفتم: حذف سوره ای از قرآن با تعداد آیات برابر سوره توبه 226
- مورد ششم: تغییر آیه 56 سوره احزاب 226
- مورد هشتم: کاستی آیات سوره احزاب و توبه 229
- موارد دیگر از تحریف در کتب اهل سنت 233
- نقد روایات تحریف اهل سنت 236
- سخن بلاغی رحمه الله در نقد آیه رجم 236
- اشاره 236
- توجیهات اهل سنت پیرامون روایات تحریف 242
- تجزیه و تحلیل نسخ تلاوت 242
- استدلال اهل سنّت به آیه 106 بقره بر نسخ تلاوت قرآن و نقد آن 246
- دیدگاه علاّمه طباطبایی رحمه الله درباره آیه 106 بقره 253
- نقد دیدگاه علامه طباطبایی رحمه الله 255
- استدلال اهل سنّت به آیه 101 نحل بر نسخ تلاوت و نقد آن 255
- ناسازگاری نسخ تلاوت با قرآن کریم 258
- مخالفت نسخ تلاوت با سنّت پیامبر صلی الله علیه و آله 261
- سخن برخی از اهل سنت درباره بطلان نسخ تلاوت 264
- علّت تعصّب اهل سنّت به مسأله نسخ تلاوت 266
- تحریف قرآن از دیدگاه دانشمندان اصول 267
- علم اجمالی به وقوع تحریف در قرآن کریم 267
- اشاره 267
- دیدگاه آخوند خراسانی رحمه الله 268
- نقد دیدگاه آخوند خراسانی رحمه الله 271
- دیدگاه محقّق اصفهانی رحمه الله 272
- نظر آخوند خراسانی رحمه الله در عدم جریان اصاله الظهور نسبت به آیات الأحکام و اشکال آن 274
- نقد دیدگاه محقّق اصفهانی رحمه الله 275
- نقد محقّق خوئی رحمه الله بر علم اجمالی به تحریف قرآن 277
- چرایی ورود روایات تحریف در مصادر حدیثی 279
- تحلیل دیدگاه محقّق خوئی رحمه الله 279
- تنافی علم اجمالی به تحریف با عدم ذکر آن از سوی امامان علیهم السلام 280
- فهرست منابع و مصادر 282
سوم: آیه 32 سوره توبه
اشاره
در این آیه شریفه آمده است:
یُرِیدُونَ أَنْ یُطْفِؤُا نُورَ اللّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ یَأْبَی اللّهُ إِلاّ أَنْ یُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ؛
می خواهند با دهان های خود نور خدا را خاموش کنند و خداوند نمی خواهد جز آن که نور خود را به کمال برساند؛ هرچند کافران ناخوش بدارند.
چگونگی دلالت آیه بر عدم تحریف قرآن
این آیه دربارۀ اقدام کفّار یهود و نصاری برای خاموش نمودن نور خدا است. خداوند در پاسخ به آنان می فرماید: «آن ها - یهود و نصاری - با دهان و سخنان خود دنبال خاموش کردن نور خدا هستند». آیه در صورتی می تواند گواه عدم تحریف قرآن باشد که مراد از «نور الله» در آیه شریفه، قرآن باشد؛ هم چنان که در آیۀ پانزدهم سوره مائده، از قرآن کریم به نور تعبیر شده است: قَدْ جاءَکُمْ مِنَ اللّهِ نُورٌ وَ کِتابٌ مُبِینٌ .
اگر واژۀ «نور» در آیۀ مورد بحث را قرآن بدانیم و تحریف قرآن نیز یکی از مصادیق خاموش کردن نور خدا باشد، می توان به استناد عبارت وَ یَأْبَی اللّهُ إِلاّ أَنْ یُتِمَّ نُورَهُ بیان داشت در قرآن کریم تحریفی واقع نشده است.
ممکن است کسی ادعا کند مراد از «نور» در آیه، خدواند متعال است و اضافۀ «نور» به «الله» در آن، اضافۀ بیانیه است؛ شاهد این ادّعا نیز آیۀ شریفۀ اَللّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ 1 است.