همچنین تقیّه با تسلیم شدن و سازش در مسائل دینی، فرق دارد. «تسلیم شدن و سازش»، پذیرفتن طرف مقابل و دست کشیدن از اعتقادات است، در حالی که «تقیّه» عبارت است از: نگه داری دین به وسیلۀ آشکار نکردن موقّتی ایمان و اظهار خواسته های دشمن، تا موقعی که دورۀ ضعف به پایان برسد و فرصتی برای تجدید نیرو پیدا شود.
پس «تقیّه» یک تدبیر عقلایی برای پیشگیری است و مؤمن را به تسلیم و سازش نمی کشاند بلکه به جای آن، عناصر پایداری روحی و معنوی را بسیج می کند تا در مقابل فشارهای سهمگین دشمنان، متلاشی و نابود نشود و ایمان خود را در بالاترین درجۀ آن، حفظ کند.
تقیّه کننده به آینده می نگرد و منتظر فرا رسیدن زمان مناسب برای تغییر اوضاع است، در حالی که «تسلیم و سازش»، هیچ یک از ویژگیهای تقیّه را دارا نیست.
به تعبیر دیگر، تقیّه بر تسلیم، یاس، نومیدی و سازش- که دشمن می خواهد آنها را بر مؤمن تحمیل کند - خط بطلان می کشد. (1)
علمای اسلام، برای مشروعیّت تقیّه به دو آیۀ یاد شده استدلال کرده اند.
مراغی در تفسیر خود، مصادیق تقیّه را این چنین بر شمرده است:
1- (1) - با مراجعه به تفسیر دو آیۀ فوق در تفاسیر اهل سنّت، این امر روشن خواهد شد. ر. ک: تفسیر فخر رازی؛ تفسیر زمخشری؛ تفسیر خازن؛ تفسیر نسفی؛ تفسیر اسماعیل حقی؛ تفسیر طبری؛ تفسیر آلوسی؛ تفسیر محاسن التأویل جمال الدین قاسمی و تفسیر مراغی.