ترجمه المکتفی فی الوقف و الابتداء صفحه 11

ابو عمرو دانی و المکتفی‌

ابو عمرو دانی:

ابو عمرو عثمان بن سعید بن عثمان بن عمر دانی از بزرگ‌ترین علمای مغرب عالم اسلام «1» در قرن پنجم هجری است. وی به سال 371 هجری در شهر قرطبه «2» متولد شد. در چهارده سالگی یعنی سال 385 هجری به طلب علم پرداخت و در حالی که بیش از بیست و دو سال از عمرش نگذشته بود، پدرش را از دست داد.

__________________________________________________
(1)- مغرب، نام سرزمین وسیعی است که از غرب مصر تا اقیانوس اطلس کشیده شده است و شامل کشورهای لیبی، تونس، الجزایر و مراکش می‌باشد و در دوره اسلامی به سه قسمت تقسیم می‌شده است:

1- مغرب ادنی یا افریقیة که «قیروان» پایتخت سیاسی آن بوده و لیبی و تونس و بخش‌هایی از شرق الجزایر فعلی را در برگرفته است.

2- مغرب اوسط: شامل الجزایر کنونی.

3- مغرب اقصی که کشور مغرب یا مراکش کنونی را باید منطبق بر آن دانست. در آغاز فتح آن منطقه، مسلمانان، آن منطقه را افریقیه- همان نام معروف نزد بیزانس‌ها- می‌نامیدند. در ادامه گسترش فتوحات اسلامی به سمت سواحل اقیانوس اطلس و اندلس، نام افریقیه برای مناطق وسیع فتح شده کوچک بود و از آن زمان نام مغرب در جغرافیای اسلامی وارد شد. (ناصری طاهری، مقدمه‌ای بر تاریخ سیاسی اجتماعی شمال آفریقا از آغاز تا ظهور عثمانی‌ها، ص 195 به نقل از: مونس، فتح العرب للمغرب، مکتبة الآداب، ص 2) سایر بلاد اسلامی «مشرق» محسوب می‌شود.

(2)- یکی از شهرهای بزرگ مرکزی اندلس است و حتی می‌شود گفت بزرگ‌ترین شهر اندلس است. محل حکومت بنی امیه، معدن بزرگان، فضلا و اهل علم مانند: ابو بکر یحیی بن سعدون بن تمام آزادی قرطبی (ادیب و نحوی) است. در شرق مملکت «اشبیلیه» بوده که دور آن سی هزار گز بوده است. گویند در زمان عبد الملک مروان در آنجا گنجی یافتند. ناصر اموی بر غرب آن شهر «زهرا» را بنا نهاد. گفته شده مساجد آنجا به یک هزار و سیصد مسجد می‌رسید.

معجم البلدان، ج 4، ص 324؛ جغرافیای حافظ ابرو، ج 1، ص 262.