ترجمه المکتفی فی الوقف و الابتداء صفحه 3

از عبد اللّه بن عمر روایت شده که گفت: «ما برهه‌ای از روزگار خود را سپری کردیم در حالی که [فقط] یک نفر از ما قبل از نزول قرآن، ایمان داشت «1». سوره بر محمد صلّی اللّه علیه و آله نازل می‌شد پس ما حلال و حرام و اوامر و نواهی‌اش را یاد می‌گرفتیم؛ و سزاوار نیست که در میان بخشی از آن وقف شود.»

هرچند در برخی از منابع قرن پنجم هجری به بعد، روایتی از امیر المؤمنین حضرت امام علی علیه السّلام درباره «ترتیل» نقل شده «2»، اما در هیچ‌یک از این نقل‌ها سند قابل پذیرش و صحیحی برای آن از منابع قرون اولیه یافت نمی‌شود.

ابن جزری از علمای بزرگ قرائت و تجوید در بیان اهمیت و جایگاه این علم می‌نویسد:

«فراگیری وقف و ابتدا و توجه پیشینیان شایسته ما به این مسئله، صحیح و بلکه متواتر است؛ نظیر ابو جعفر یزید بن قعقاع (م 130 ه. ق) پیشوای اهل مدینه که از تابعین است [و شاگرد] و همنشینش نافع بن ابی نعیم (م 169 ه. ق)، ابو عمرو بن علاء (م 154 ه. ق)، یعقوب حضرمی (م 205 ه. ق)، عاصم بن ابی النجود (م 128 ه. ق) و دیگر پیشوایان غیر از ایشان. کلام ایشان در این مطلب معروف است و سخنان صریح آنها در کتاب‌ها مشهور. از همین روست که بسیاری از پیشوایان بزرگ، بر اجازه‌دهندگان قرائت شرط کرده‌اند که به هیچ‌کس اجازه قرائت ندهند مگر بعد از شناخت وقف و ابتدا.» «3»

بیان مختصر تاریخچه تألیف در این علم:

پس از صدر اول و همزمان با نگارش تألیف در زمینه علوم مختلف، در وقف و ابتدا نیز کتاب‌هایی به رشته تحریر درآمد. نقل است که اولین صاحب تألیف در این

__________________________________________________
(1)- منظور، شخص پیامبر صلّی اللّه علیه و آله است.
(2)- برای اطلاع ر. ک به: النشر فی القراءات العشر، ج 1، ص 209.
(3)- همان. ج 1، ص 225.