سلمان فارسی صفحه 19

در روایتی دیگر آمده است : خلیسه در جواب به رسول الله - صلی الله علیه و آله - عرض کرد : هر چه شما بخواهید و پیامبر - صلی الله علیه و آله - فرمود : آزادش کردم . . . (52) .

سخن ما

1 - روایتی که پیشتر نقل کردیم و در آن آمده بود که سلمان با مالک خود مکاتبه کرد تا در مقابل غرس درختهای خرما و بار آوردن آنها و دادن چهل اوقیه طلا آزاد شود و روایات دیگری که دلالت می کرد بر این که رسول الله - صلی الله علیه و آله - او را خرید و آزاد کرد با این روایت منافات دارند .

2 - قرارداد مکتوب راجع به فدیه دادن پیامبر برای آزادی سلمان نیز که قبلا ذکر شد با این روایت منافات دارد ؛ زیرا در آن سند مکتوب ((عثمان بن اشهل قرظی )) مالک سلمان نوشته شده است . مگر آن که گفته شود ((خلیسه )) همسر عثمان بن اشهل یا یکی از بستگان و کسان او بوده و عثمان بن اشهل به نیابت از او

قرارداد بسته است . اما این ، احتمال محض است و نیازمند مؤ ید و شاهدی می باشد که در میان نیست .

3 - چرا پیامبر - صلی الله علیه و آله - به خلیسه دستور می دهد سلمان را آزاد کند اما به دیگرانی که برده مسلمان در اختیار داشتند چنین دستوری نفرموده است ؟ ! . (53)

4 - این که در روایت آمده است پیغمبر اکرم - صلی الله علیه و آله - علی - علیه السلام - را نزد او فرستاد از قول حضرتش به او بگوید : ((یا تو سلمان را آزاد می کنی یا من آزادش می کنم )) یعنی چه ؟ آیا مقصود آن حضرت - صلی الله علیه و آله - اعمال ولایت خود در این زمینه بوده است ؟ !

5 - چنانکه اگر ((خلیسه )) قبل از این قضیه اسلام آورده باشد(54) این که پیامبر - صلی الله علیه و آله - به او فرموده باشد : ((دین (تملک ) او را بر تو حرام کرده )) چه معنایی دارد ؟ آیا خلیسه با سلمان ازدواج کرده بود تا گفته شود زن نمی تواند مالک شوهرش باشد ؟ یا این که سلمان پدر او بوده ؟ ! و یا . . . حتی در این دو فرض دوم قهرا سلمان آزاد می شده است (و نیازی به آزاد کرده نبوده است ) . (55)

6 - و اگر گفته شود بدین سبب که سلمان آزاد بوده و به طور ظالمانه او را به

((خلیسه )) به بردگی فروخته بوده اند خلیسه مالک سلمان نبوده است (و جمله ((دین او را بر تو حرام کرده )) ناظر بر مالک نبودن خلیسه است ) می گوییم : در صورتی که صحیح باشد که در این فرض خلیسه مالک نبوده است باید عدم مالکیت ، مانع از اصل برده بوده سلمان بوده باشد و وقتی سلمان اصولا برده نبوده دیگر به آزاد کردن او توسط خلیسه یا پیامبر - صلی الله علیه و آله - نیازی نبوده است .