سلمان فارسی صفحه 28

از کتاب ((محاسن )) نقل شده است که : در مدائن حریقی روی داد سلمان قرآن و شمشیرش را برداشت و از خانه خارج شد و گفت : ((این چنین سبکباران می رهند)) . (78)

و حکایت شده است که : مردی بر او وارد شد در خانه او جز یک شمشیر و قرآن چیزی ندید با تعجب پرسید : ((آیا جز آنچه می بینیم در خانه ات چیزی

نیست ؟ )) سلمان جواب داد : ((پیش روی ما منزلگاهی سخت است و ما کالا و متاعمان را به آن منزل پیش فرستاده ایم )) . (79) به همین مضمون روایتی است که با سند معتبر از امام صادق - علیه السلام - نقل شده که فرمود : ((علی - علیه السلام - را در خانه ای بود که جز یک زیر انداز ، یک شمشیر و یک قرآن در آن نبود و در آن خانه نماز می گزارد یا در آن خانه خواب قیلوله (خواب نیمروز) می کرد)) . (80)

حال چرا فقط شمشیر و قرآن در خانه ایشان بوده و نه چیز دیگر ؟ راستی این به چه معناست ؟ از این چه چیز می توان فهمید و چه درسی می توان آموخت ؟ پرسشی است که ناگزیر به دهن بسیاری می رسد و نفوس را تشنه دانستن جواب قانع کننده و قابل قبول می سازد .

ما در این جا علی رغم این که برای جواب وافی و شافی به این سؤ ال فرصت و مجالی بیشتر لازم می دانیم سعی می کنیم به این پرسش جواب کامل و مقبول باشد اکتفاء می کنیم و می گوییم :

خدای سبحان که این موجود (یعنی ) را آفرید خواست در درجه اول این موجود ((انسان )) باشد و آنگاه اراده کرد که ((آزاده )) باشد . بنابراین هر آنچه که با این ((انسانیت )) و ((آزادگی )) ناسازگار باشد و دایره عمل آنها را محدود نماید با فطرت انسانی منافات داشته ناهماهنگ است

و با آنچه خدای سبحان برای انسان اراده فرموده منافات دارد (بحث راجع به این آزادی و حقیقت ، حدود و ضوابط آن از نظر اسلام بحثی دقیق و عمیق است اما جای آن این جا نیست و ناگزیر باید به فرصت و مجالی دیگر واگذار شود) .

از جانب دیگر : خداوند پیامبران را بر انگیخت و کتابها را فرو فرستاد تا مردم را پاک گرداند و تزکیه نماید و از یک سو آنها را پرورش دهد و از دیگر سو کتاب و حکمت بدانان بیاموزد . آنگاه ((آهن )) را آفرید که در آن بیمی - یا قدرتی - سخت است . در مقام بیان این عناصر چنین فرموده : ((اوست کسی که در میان مردم عامی پیامبری از خود ایشان فرستاد تا آیات خدا را بر ایشان بخوانند و آنان را تزکیه کنند و کتاب و حکمت بیاموزندشان )) . (81)

و فرمود : ((همانا فرستادگانمان را همراه با بینات (براهین روشن ) فرستادیم و با ایشان کتاب و میزان (ترازو) نازل کردیم تا مردم به مردم به عدل و داد قیام کنند و آهن را آفریدیم که در آن بیمی سخت - یا قدرتی بسیار - و منافعی برای مردم است . و تا خدا بداند چه کسی به سبب ایمان غیبی (بدون مشاهده با چشم سر) او و رسولانش را یاری می کند . . . )) . (82) و دعای ابراهیم و اسماعیل را چنین حکایت فرموده است : ((پروردگار! و در میان آنها پیامبری از خودشان برانگیز که آیات تو را بر ایشان بخواند و کتاب و حکمت بیاموزدشان

و پاکشان گرداند)) . (83)